ઉપલા સ્તરના અસામાન્ય હવામાનીય પેટર્નથી ચોમાસાની ગતિ ધીમી

મેઘરાજા રિસાયા:વરસાદની 28 ટકા ખાધ: જગતનો તાત ચિંતાતુર

મધ્ય, પૂર્વ અને દક્ષિણ ભારતના વિસ્તારોમાં વરસાદ ખેંચાયો

દેશમાં દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું આગળ વધી રહ્યું હોવા છતાં વરસાદની ગતિ નોંધપાત્ર રીતે મંદ પડી છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (આઈએમડી)ના તાજા આંકડા મુજબ 4 જૂનથી 14 જૂન દરમિયાન દેશમાં સામાન્ય રીતે થવો જોઈએ તેનાથી 28 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ ઉપલા સ્તરે સર્જાયેલા અસામાન્ય હવામાનીય પેટર્નના કારણે ચોમાસાની પ્રગતિ અને વરસાદી સિસ્ટમોની અસર નબળી પડી રહી છે.

આઈએમડીના આંકડા અનુસાર 4 જૂનથી 14 જૂન દરમિયાન દેશમાં સામાન્ય રીતે 47.7 મીમી વરસાદ થવો જોઈએ, પરંતુ આ સમયગાળામાં માત્ર 34.3 મીમી વરસાદ નોંધાયો છે. પરિણામે દેશવ્યાપી વરસાદની ખાધ 28 ટકા સુધી પહોંચી છે. જિલ્લા સ્તરના વરસાદી નકશામાં મધ્ય ભારત, પૂર્વ ભારત અને દક્ષિણ ભારતના મોટા વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાયો હોવાનું જોવા મળે છે, જ્યારે કેટલાક મર્યાદિત વિસ્તારોમાં જ સામાન્ય કરતાં વધુ વરસાદ પડ્યો છે.

આ પણ વાંચો: રાજ્યમાં પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટની તમામ બસ સંપૂર્ણપણે ઇલેક્ટ્રિક બનશે

હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ હાલની સ્થિતિ પાછળ મુખ્ય કારણ ઉપલા વાતાવરણમાં વહેતી પશ્ચિમી જેટ સ્ટ્રીમ છે. આ જેટ સ્ટ્રીમ સામાન્ય સ્થિતિ કરતાં વધુ દક્ષિણ તરફ ખસી જતાં ચોમાસાને આગળ ધપાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવતો પૂર્વીય જેટ નબળો પડ્યો છે. પરિણામે બંગાળની ખાડીમાં સર્જાતી વરસાદી સિસ્ટમોને દેશના આંતરિક વિસ્તારો સુધી પહોંચવા માટે જરૂરી દિશા અને ગતિ મળી રહી નથી.

આ પરિસ્થિતિના કારણે વરસાદી વાદળો અને હવામાનીય સિસ્ટમો મર્યાદિત વિસ્તારોમાં જ સક્રિય રહે છે અને દેશના વિશાળ ભાગમાં ભેજ તથા વરસાદનું વિતરણ થઈ શકતું નથી. ખાસ કરીને મધ્ય ભારત, પૂર્વીય રાજ્યો અને દક્ષિણ ભારતના વિસ્તારોમાં સામાન્ય ચોમાસાની સરખામણીએ સૂકો માહોલ અનુભવાઈ રહ્યો છે.

હાલ હવામાન વિભાગ આગામી દિવસોની સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે આગામી એક સપ્તાહ ચોમાસાની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. જો વરસાદી પ્રવૃત્તિમાં ઝડપથી સુધારો નહીં થાય તો ખાધનો આંકડો વધુ વધી શકે છે, જ્યારે અનુકૂળ હવામાનીય પરિસ્થિતિ સર્જાય તો ચોમાસું ફરીથી ગુમાવેલી ગતિ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.

20 જૂન પછી ચિત્ર સુધારવાની આશા

હવામાન મોડેલો અનુસાર 20 જૂન બાદ ઉપલા સ્તરે વહેતો પૂર્વીય જેટ (ઈસ્ટરલી જેટ) વધુ મજબૂત બનવાની શક્યતા છે. જો આવું થાય તો બંગાળની ખાડીમાં સર્જાતી વરસાદી સિસ્ટમો ફરીથી દેશના આંતરિક વિસ્તારો તરફ આગળ વધી શકશે. પરિણામે ચોમાસાની ગતિમાં વધારો થશે અને વરસાદની હાલની 28 ટકાની ખાધમાં ઘટાડો થવાની સંભાવના છે. હવામાન વિભાગ આગામી દિવસોને ચોમાસા માટે નિર્ણાયક ગણાવી રહ્યો છે.