દિલ્હી-એનસીઆરના દુષ્કર્મ કાંડોમાં નિર્ભયા કેસ જેવી જ પીડાદાયક સમાનતા: સુપ્રીમ કોર્ટ

કાયદા અમલ અને જાહેર સુરક્ષા વ્યવસ્થાની નિષ્ફળતા સામે કોર્ટની આંખ ઉઘાડનારી કડક ટિપ્પણીઓ

દિલ્હી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં તાજેતરમાં સામે આવેલા દુષ્કર્મના બનાવોને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે સ્વપ્રેરિત (સુઓ મોટો ) કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલાની અધ્યક્ષતાવાળી ખંડપીઠે આ ઘટનાઓ 2012ના નિર્ભયા કાંડ સાથે “પીડાદાયક સમાનતા” ધરાવતી હોવાનું જણાવી અને તે કાયદા અમલ કરનાર એજન્સીઓ તથા જાહેર વહીવટી તંત્રની ગંભીર નિષ્ફળતા ઉજાગર કરતી હોવાનો મત વ્યક્ત કર્યો હતો.

કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે દિલ્હી-એનસીઆરમાં નોંધાયેલા દુષ્કર્મના બનાવો દર્શાવે છે કે નાગરિકોને મૂળભૂત જાહેર સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં તંત્ર નિષ્ફળ રહ્યું છે. જાહેર બગીચા, બસો અને અન્ય જાહેર સ્થળો અપૂરતી લાઇટિંગ, નબળી દેખરેખ અને વહીવટી ખામીઓને કારણે મહિલાઓ માટે જોખમી ઝોન બની જાય તે સ્વીકાર્ય નથી.

તાજેતરમાં દક્ષિણ દિલ્હીના કલકાજી મંદિર દર્શન માટે નીકળેલી 17 વર્ષની કિશોરી પર પોલીસકર્મી હોવાનો ભાસ ઉભો કરનારા કેટલાક શખ્સોએ નજીકના પાર્કમાં સામૂહિક દુષ્કર્મ આચર્યું હોવાના કેસની પણ કોર્ટમાં ચર્ચા થઈ હતી. આ ઉપરાંત ઓગસ્ટ મહિનામાં ઉત્તર પ્રદેશના મૈનપુરીથી નોઇડા જતી સ્લીપર બસમાં કિશોરી પર થયેલા કથિત સામૂહિક દુષ્કર્મના બનાવનો પણ ઉલ્લેખ થયો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે માત્ર સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરવાથી સમસ્યાનો ઉકેલ આવતો નથી. જવાબદારી નક્કી કરવી અને તંત્રની ખામીઓ દૂર કરવી એટલી જ જરૂરી છે. કોર્ટે કહ્યું કે આવા બનાવો સામે આવે ત્યારે 2012ના નિર્ભયા કાંડની યાદ તાજી થઈ જાય છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે 2012માં દિલ્હીમાં ચાલતી બસમાં યુવતી પર થયેલા નિર્દય સામૂહિક દુષ્કર્મ અને તેના મૃત્યુ બાદ સમગ્ર દેશમાં ભારે આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો હતો. ત્યારબાદ મહિલાઓ સામેના ગુનાઓ સંબંધિત કાયદાઓમાં મહત્વપૂર્ણ સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા. તેમ છતાં તાજેતરના બનાવોએ મહિલાઓની સુરક્ષા અંગે ફરી ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે.

સુપ્રીમ કોર્ટની મુખ્ય ટિપ્પણીઓ:

દિલ્હી-એનસીઆરના દુષ્કર્મના બનાવો કાયદા અમલની વ્યવસ્થાની નિષ્ફળતા દર્શાવે છે.

મહિલાઓને મૂળભૂત જાહેર સુરક્ષા આપવાની જવાબદારી તંત્ર નિભાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે.

પાર્ક, બસ અને અન્ય જાહેર સ્થળો મહિલાઓ માટે જોખમી વિસ્તાર બની શકે નહીં.

અપૂરતી લાઇટિંગ, નબળી સર્વેલન્સ અને વહીવટી ખામીઓ ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.

માત્ર સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરવી પૂરતી નથી, જવાબદારી નક્કી કરવી જરૂરી છે.

તાજેતરના બનાવો 2012ના નિર્ભયા કાંડની પીડાદાયક યાદ અપાવે છે.

મહિલાઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા અસરકારક અમલ અને જવાબદારી અનિવાર્ય છે.