તહેવારો ટાણે મોંઘવારીનો મોટો આંચકો: છૂટક ફુગાવો વધીને 5.54% થયો, ડુંગળીના ભાવમાં 108% નો ભડકો
દેશભરમાં દિવાળી અને તહેવારોની રોનક જામી રહી છે ત્યારે જ સામાન્ય પરિવારોના ઘરબજેટ પર મોંઘવારીનો મોટો ફટકો પડ્યો છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, સપ્ટેમ્બર મહિના દરમિયાન રિટેલ ફુગાવામાં તીવ્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. ખાસ કરીને રસોડાની દૈનિક જરૂરિયાત સમાન ખાદ્ય ચીજોના ભાવો આસમાને પહોંચતાં સામાન્ય ગ્રાહકોની ખરીદશક્તિ પર સીધી અસર પડી છે. માત્ર એક જ મહિનાના ગાળામાં મોંઘવારીના દરમાં થયેલા આ નોંધપાત્ર વધારાએ મધ્યમ અને શ્રમજીવી વર્ગ માટે તહેવારોની ખુશીઓ વચ્ચે ચિંતા ઊભી કરી દીધી છે.
છૂટક ફુગાવામાં ઝડપી ઉછાળો
સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) દ્વારા જાહેર કરાયેલા સપ્ટેમ્બર 2026 ના કામચલાઉ ડેટા મુજબ, દેશમાં છૂટક ફુગાવો ઝડપથી વધીને 5.54% ના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં આ દર 4.82% નોંધાયો હતો, એટલે કે એક જ મહિનામાં 0.72% નો મોટો વધારો થયો છે. ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની મોંઘવારી 7.74% પર પહોંચી જતાં એકંદર ફુગાવો ઊંચકાયો છે.
વાર્ષિક ધોરણે છૂટક મોંઘવારીનું મૂલ્યાંકન કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CPI) દ્વારા અને ખાદ્ય ચીજોનું મૂલ્યાંકન કન્ઝ્યુમર ફૂડ પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CFPI) દ્વારા પાછલા વર્ષના સમાન મહિનાની તુલનાએ કરવામાં આવે છે.
ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં મોંઘવારીનું વિભાજન
આંકડાકીય વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે શહેરો કરતાં ગ્રામીણ ભારતમાં ભાવવધારાનું દબાણ ઘણું વધારે અનુભવાયું છે:
| ક્ષેત્ર / વિસ્તાર | છૂટક મોંઘવારી દર (CPI) | ખાદ્ય મોંઘવારી દર (CFPI) |
| ગ્રામીણ વિસ્તાર | 6.08% | 8.06% |
| શહેરી વિસ્તાર | 4.88% | 7.18% |
| સમગ્ર ભારત (સરેરાશ) | 5.54% | 7.74% |
ડુંગળી અને મસાલામાં ભડકો, ચાંદી પણ મોંઘી
સપ્ટેમ્બર મહિનામાં સામાન્ય ગ્રાહકના રસોડામાં સૌથી વધુ ભાર ડુંગળી અને તેજાના-મસાલાના ભાવોએ વધાર્યો છે. ડુંગળીના ભાવમાં વાર્ષિક ધોરણે 108.09% નો તોતિંગ વધારો થયો છે, જે ઓગસ્ટમાં 48.78% હતો.
મુખ્ય ચીજવસ્તુઓમાં નોંધાયેલો ભાવવધારો:
ડુંગળી: 108.09% નો વાર્ષિક વધારો
ચાંદીના ઘરેણાં: 87.80% નો મોંઘવારી દર
આદુ: 62.85% નો ભાવ ઉછાળો
લસણ: 54.62% મોંઘવારી દર (ઓગસ્ટમાં 43.60% હતો)
લીંબુ: 36.41% નો વધારો
બટાકા, ટામેટાં અને અન્ય ચીજોમાં આંશિક રાહત
જ્યાં એક તરફ ડુંગળી અને મસાલા મોંઘા થયા છે, ત્યાં બીજી તરફ કેટલીક આવશ્યક ચીજોના ભાવ ઘટતાં ગ્રાહકોને થોડી રાહત મળી છે:
બટાકા: વાર્ષિક ધોરણે ભાવમાં 11.50% નો ઘટાડો
ટામેટાં: વાર્ષિક ધોરણે ભાવમાં 8.62% નો ઘટાડો
નકારાત્મક ફુગાવો: ભીંડા, નાળિયેર તેમજ પેસેન્જર વાહનો (મોટર કાર અને જીપ) માં મોંઘવારી દર નકારાત્મક સ્તરે રહ્યો હતો.
સર્વેક્ષણની પદ્ધતિ અને ડેટા સંગ્રહ
MoSPI ના અહેવાલ મુજબ, આ સમગ્ર ડેટા દેશભરના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી સચોટ રીતે એકત્ર કરવામાં આવ્યો છે. જેમાં ઓનલાઇન માર્કેટ સહિત કુલ 1,407 શહેરી બજારો તેમજ 1,465 ગ્રામીણ બજારોને આવરી લેવાયા હતા. સપ્ટેમ્બર મહિના દરમિયાન શહેરી અને ગ્રામીણ બંને કેન્દ્રો પર પ્રતિભાવ દર (response rate) સંપૂર્ણ 100% રહ્યો હતો.
તહેવારોની મોસમ શરૂ થતાં જ ખાદ્ય ચીજોના ભાવ વધવાથી સામાન્ય પરિવારોના માસિક બજેટ પર સીધું ભારણ વધ્યું છે. ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 8% થી વધુ પહોંચેલી ખાદ્ય મોંઘવારી અને ડુંગળીના બમણા થયેલા ભાવો ગ્રાહકોની ખરીદીને મર્યાદિત કરી રહ્યા છે. જો આગામી દિવસોમાં નવા પાકની આવક સાથે શાકભાજી અને આવશ્યક ચીજોની સપ્લાય સામાન્ય નહીં બને, તો તહેવારોના ઉત્સાહ વચ્ચે મોંઘવારીનો આ માર સામાન્ય જનજીવનને હજુ વધુ પરેશાન કરી શકે છે.
