દિલ્હીમાં દશેરા પર્વે રાવણ સાથે 30 ફૂટના ‘કોકરોચ’નું થશે દહન: સ્વચ્છતા સંદેશ વચ્ચે CJPએ કર્યો કટાક્ષ
અસત્ય પર સત્ય અને બદી પર નેકીના વિજયના પર્વ વિજયાદશમી નિમિત્તે દેશભરમાં દંભ અને અનિષ્ટના પ્રતીક સમાન રાવણના પૂતળા દહનની વર્ષો જૂની પરંપરા રહી છે. જોકે, દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આ વખતે દશેરાની ઉજવણીમાં એક અનોખો અને ચર્ચાસ્પદ વળાંક જોવા મળ્યો છે. પીતમપુરા વિસ્તારમાં પરંપરાગત રાવણ, કુંભકર્ણ અને મેઘનાદની સાથે સાથે 30 ફૂટ ઊંચા વિશાળ ‘કોકરોચ’ના પૂતળાનું દહન કરવાની તડામાર તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. રામલીલા આયોજકો આ પગલાને ગંદકી સામે લડવાના ‘સ્વચ્છતા સંદેશ’ તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ દેશમાં ચાલતી ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ નામની ચળવળે આ સમગ્ર આયોજન પર તીખો કટાક્ષ કરીને તેને પોતાના માટે ફ્રી પબ્લિસિટી ગણાવી છે.
પીતમપુરામાં 30 ફૂટ ઊંચા ‘કોકરોચ’ના દહનની તૈયારી
દિલ્હીના પીતમપુરા સ્થિત વિશાળ મેદાનમાં શ્રી કેશવ રામલીલા કમિટી દ્વારા આ નવતર પ્રયોગ હાથ ધરવામાં આવ્યો છે. આયોજકોના જણાવ્યા મુજબ, વિજયાદશમીના દિવસે રાવણ, કુંભકર્ણ અને મેઘનાદના વિશાળ પૂતળાઓની પડખે જ 30 ફૂટ ઊંચું કોકરોચનું પૂતળું ઊભું કરવામાં આવશે અને તેને અગ્નિદાહ અપાશે. આ નવતર આયોજનને જોવા માટે લોકોમાં ભારે ઉત્સુકતા જોવા મળી રહી છે.
કમિટીની સ્પષ્ટતા: ગંદકી અને બદીના પ્રતીક સામે સ્વચ્છતાનો સંદેશ
શ્રી કેશવ રામલીલા કમિટીના વડા તેમજ મોડલ ટાઉનના ભાજપ ધારાસભ્ય અશોક ગોયલ દેવરાહાએ ANI સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ પાછળ કોઈપણ પ્રકારનો રાજકીય ઉદ્દેશ્ય નથી. ભૂતકાળમાં પણ આ રામલીલા મંચ પરથી નક્સલવાદ અને આતંકવાદ જેવી સામાજિક બદીઓના પૂતળા બાળવામાં આવ્યા હતા. ઘર, શેરી અને સમાજમાંથી કચરો અને ગંદકી દૂર કરવાના ઉદ્દેશ્યથી કોકરોચને અસ્વચ્છતાના પ્રતીક તરીકે પસંદ કરાયું છે. આ આયોજન સીધું ‘સ્વચ્છ ભારત’ અને ‘સ્વચ્છ દિલ્હી’ અભિયાનને સમર્પિત છે.
‘કોકરોચ’ શબ્દ વિવાદ અને રાજકીય ચર્ચાનું કેન્દ્ર કેમ બન્યો?
આ પૂતળા દહને ત્યારે મોટો વિવાદ ઊભો કર્યો જ્યારે દેશમાં પહેલેથી જ ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP) નામનું વ્યંગાત્મક આંદોલન સક્રિય હતું. આ સમગ્ર વિવાદની ઉત્પત્તિ સુપ્રીમ કોર્ટની 15 Mayના રોજ થયેલી એક સુનાવણીથી થઈ હતી. કોર્ટમાં નકલી ડીગ્રીઓના આધારે એક્ટિવિઝમ ચલાવનારા તત્વોની સરખામણી સિસ્ટમ પર હુમલો કરતા કોકરોચ સાથે કરવામાં આવી હતી, જેને પગલે યુવા વર્ગમાં રોષ ફેલાયો હતો અને બાદમાં આ વ્યંગાત્મક સંગઠન અસ્તિત્વમાં આવ્યું હતું (જોકે પાછળથી અદાલતી ટિપ્પણી ખોટા સંદર્ભમાં લેવાઈ હોવાની સ્પષ્ટતા પણ થઈ હતી).
પૂતળા દહન પર CJPનો વળતો પ્રહાર અને સંગઠનની સક્રિયતા
કોકરોચના પૂતળા દહનના સમાચાર સામે આવતા જ કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના સ્થાપક અભિજીત દીપકેએ કટાક્ષ કરતાં કહ્યું હતું કે, “અમારી મફતમાં પબ્લિસિટી કરવા બદલ આભાર.” ઉલ્લેખનીય છે કે આ સંગઠન અગાઉ પૂર્વ કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શનો કરી ચૂક્યું છે અને હાલમાં મતદાર યાદીઓના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) સંદર્ભે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ સાથે આંદોલન ચલાવી રહ્યું છે.
દિલ્હી પૂતળા દહન: મુખ્ય વિગતો અને પક્ષોનું વલણ
| પક્ષ / આયોજક | મુખ્ય ચહેરો | મુખ્ય મુદ્દો / રજૂઆત | પૃષ્ઠભૂમિ |
| શ્રી કેશવ રામલીલા કમિટી | અશોક ગોયલ દેવરાહા (ભાજપ ધારાસભ્ય) | 30 ફૂટ ઊંચા કોકરોચનું દહન; સ્વચ્છ ભારત અભિયાનને સમર્થન | કોકરોચ ગંદકીનું પ્રતીક; ભૂતકાળમાં નક્સલવાદ/આતંકવાદના પૂતળા દહન |
| કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) | અભિજીત દીપકે (સ્થાપક) | આયોજનને ‘ફ્રી પબ્લિસિટી’ ગણાવી વ્યંગ કર્યો | 15 Mayના કોર્ટ નિવેદન બાદ શરૂ થયેલી યુવા ચળવળ |
| કાનૂની / વહીવટી પૃષ્ઠભૂમિ | સુપ્રીમ કોર્ટ ટિપ્પણી / SIR વિવાદ | બોગસ ડિગ્રી અને મતદાર યાદી રિવિઝન પર વિરોધ | ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ સાથે જોડાયેલું આંદોલન |
દિગ્ગજ રાવણની સાથે 30 ફૂટ ઊંચા કોકરોચના પૂતળાના દહને દિલ્હીના દશેરા પર્વને એક સામાજિક અને રાજકીય રંગ આપી દીધો છે. આયોજકો ભલે તેને સ્વચ્છતાના પ્રતીક તરીકે રજૂ કરતા હોય, પરંતુ અદાલતી ટિપ્પણી અને યુવા આંદોલનની પૃષ્ઠભૂમિ વચ્ચે સર્જાયેલા કટાક્ષભર્યા જવાબોએ ઉત્સવના માહોલમાં એક રસપ્રદ ચર્ચા જગાવી દીધી છે. દશેરાના અગ્નિમાં બદીઓ સાથે ગંદકી કેટલી બળશે એ તો સમય કહેશે, પરંતુ આ અનોખા પૂતળાએ દેશભરનું ધ્યાન જરૂર ખેંચ્યું છે.
