ગુજરાતમાં આકરા તાપ અને પ્રદૂષણનો બેવડો માર: રાજકોટ 40.1 ડિગ્રી સાથે ધગધગ્યું, UV ઈન્ડેક્સ 11 પહોંચતાં ગંભીર ખતરો

ચોમાસાની વિદાય બાદ સામાન્ય રીતે ગુલાબી ઠંડીના આગમનની આશા રખાતી હોય છે, પરંતુ આસો માસમાં પણ ગુજરાતના હવામાનનો મિજાજ તદ્દન વિપરીત જોવા મળી રહ્યો છે. સ્વચ્છ આકાશ અને વાદળોની ગેરહાજરીના પગલે રાજ્યભરમાં સૂર્યદેવ અગનગોળા વરસાવી રહ્યા છે. એક તરફ અંગ દઝાડતી ગરમી અને અદ્રશ્ય છતાં જીવલેણ એવા અલ્ટ્રાવાયોલેટ (UV) કિરણોનો પ્રકોપ વધી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ તહેવારોની મોસમમાં વધતી વાહનોની અવરજવરને કારણે પ્રદૂષણનું પ્રમાણ પણ ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગયું છે. આમ, હાલમાં રાજ્યની જનતા હવામાનના આ બેવડા માર વચ્ચે પીસાઈ રહી છે.

રાજકોટ બન્યું રાજ્યનું સૌથી તપ્ત શહેર

રાજ્યમાં ગરમીના પારે નવી સપાટી વટાવી છે, જેમાં રાજકોટ સૌથી આગળ રહ્યું છે. રાજકોટમાં મહત્તમ પારો 40.1 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયો છે, જે સામાન્ય કરતાં 3.9 ડિગ્રી વધુ હોવાની સાથે છેલ્લા 6 વર્ષનો સૌથી મોટો રેકોર્ડ છે. પાટનગર ગાંધીનગરથી લઈને છેવાડાના ભુજ સુધી તમામ મુખ્ય શહેરોમાં અસહ્ય ઉકળાટ અને તાપ વર્તાઈ રહ્યો છે. અમદાવાદમાં પણ મહત્તમ તાપમાન સામાન્યથી 2.2 ડિગ્રી વધીને 38.1 ડિગ્રી અને લઘુત્તમ પારો 26 ડિગ્રીને પાર પહોંચી ગયો છે. હવામાન નિષ્ણાતો અનુસાર, આગામી 5 દિવસ સુધી આ આકરી ગરમીમાંથી કોઈ ખાસ રાહત મળવાની શક્યતા જણાતી નથી.

રાજ્યના મુખ્ય શહેરોનું તાપમાન:

આ પણ વાંચો: મતદાર યાદી વિવાદ વચ્ચે CEC જ્ઞાનેશ કુમારનો નિર્ણય: 20 મહિનામાં 20 રાજ્યોના CEO બદલાયા

અદ્રશ્ય UV કિરણોનો ખતરો: કેન્સર અને આંખની બીમારીનું જોખમ

હાલમાં આકાશમાં વાદળોનું પ્રમાણ માત્ર 0 થી 4 ટકા જેટલું જ હોવાથી સૂર્યના હાનિકારક પારજાંબલી કિરણો સીધા જમીન પર પહોંચી રહ્યા છે. મોટાભાગના સ્થળોએ આ ઇન્ડેક્સ 7 થી 9 રહ્યો છે, જ્યારે અમુક સેન્સર્સ પર તે 11 ના આંકડાને આંબી ગયો છે. વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ 11 કે તેથી વધુનો આંક અત્યંત જોખમી કેટેગરીમાં ગણાય છે. આ અદ્રશ્ય કિરણોના સતત સંપર્કમાં આવવાથી ચામડીના કોષોના DNAને ગંભીર નુકસાન પહોંચે છે, જેનાથી અકાળે કરચલીઓ, ડાઘ અને ચામડીના કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત આંખના રેટિના અને કોર્નિયાને પણ મોટું નુકસાન પહોંચવાની સંભાવના રહે છે.

તહેવારોની ભીડ વચ્ચે વાયુ પ્રદૂષણમાં ભારે ઉછાળો

ગરમીની સાથે સાથે રાજ્યના શહેરોની આબોહવા પણ ઝેરી બની રહી છે. નવરાત્રિના ઉત્સવ દરમિયાન માર્ગો પર વાહનોની અવિરત દોડધામ અને સૂકા વાતાવરણને કારણે હવામાં ધૂળ તથા ધુમાડાના રજકણોનું પ્રમાણ વધ્યું છે. રાત્રિના સમયે શહેરોમાં વાયુ ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) ચિંતાજનક સ્તરે જોવા મળ્યો હતો. હવામાં ભળેલા PM2.5 અને PM10 જેવા અતિસૂક્ષ્મ કણો શ્વાસ વાટે ફેફસાં સુધી પહોંચીને શ્વસનતંત્રને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે.

મુખ્ય શહેરોમાં હવાની ગુણવત્તા (AQI):

સ્વાસ્થ્યની રક્ષા માટે તકેદારીના ઉપાયો

પ્રવર્તમાન સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને નાગરિકો માટે આરોગ્યલક્ષી સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે:

બપોરે 11 થી 3 વાગ્યા દરમિયાન સૂર્યપ્રકાશ સૌથી પ્રચંડ હોવાથી અતિ આવશ્યક કામ વગર તડકામાં નીકળવાનું ટાળવું.

જો બહાર જવું અનિવાર્ય હોય, તો શરીર સંપૂર્ણ ઢંકાય તેવાં સુતરાઉ કપડાં પહેરવાં.

માથું અને ચહેરો સુતરાઉ રૂમાલ કે સ્કાર્ફથી ઢાંકવો તથા ટોપી કે છત્રીનો ઉપયોગ અવશ્ય કરવો.

પારજાંબલી કિરણોથી આંખોના રક્ષણ માટે ગુણવત્તાયુક્ત UV-પ્રોટેક્ટેડ સનગ્લાસિસ પહેરવા.

ઓક્ટોબર મહિનામાં અનુભવાઈ રહેલી આ અસામાન્ય ગરમી અને પ્રદૂષણનું સંયોજન માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર પડકાર ઊભો કરી રહ્યું છે. જ્યાં સુધી કુદરતી વાતાવરણમાં પલટો ન આવે અને તાપમાનમાં ઘટાડો ન થાય, ત્યાં સુધી નાગરિકો દ્વારા રાખવામાં આવતી વ્યક્તિગત તકેદારી જ આ કુદરતી અને વાતાવરણીય પ્રકોપ સામે સૌથી મોટું રક્ષણ પૂરું પાડી શકે છે. આગામી દિવસોમાં પણ સાવચેતી રાખવી એ જ સર્વોત્તમ ઉપાય છે.