ગુજરાત હાઈકોર્ટના ચુકાદાઓના અમલ માટે સરકારે બનાવી કડક SOP: વિલંબ કરનાર અધિકારીઓ સામે થશે કાર્યવાહી

ગુજરાત સરકારે રાજ્ય હાઈકોર્ટના ચુકાદાઓ અને ન્યાયિક આદેશોના સમયસર પાલન માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક વહીવટી નિર્ણય લીધો છે. કોર્ટના નિર્ણયો બાદ સરકારી વિભાગોમાં ફાઈલો અટવાઈ રહેવાને કારણે થતો બિનજરૂરી વિલંબ અટકાવવા અને અદાલતી અવમાનના (Contempt of Court) ની ગંભીર સ્થિતિ ટાળવા માટે કાયદા વિભાગ દ્વારા એક વિસ્તૃત ‘સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર’ (SOP) જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવી કાર્યપદ્ધતિ હેઠળ હવે દરેક વહીવટી વિભાગે નિયત સમયમર્યાદામાં જ ચુકાદાનો અમલ કરવો પડશે અથવા કાનૂની અપીલ દાખલ કરવાની રહેશે; અન્યથા વિલંબ માટે જવાબદાર અધિકારી સામે કડક શિક્ષાત્મક પગલાં લેવામાં આવશે.

ચુકાદાનો સ્વીકાર કે અપીલ: બંને માટે સમયબદ્ધ પ્રક્રિયા

નવી SOP હેઠળ હાઈકોર્ટનો આદેશ આવ્યા બાદ વિભાગો દ્વારા ફાઈલોને લાંબા સમય સુધી પડતર રાખવાની પ્રથા પર પૂર્ણવિરામ મૂકવામાં આવ્યું છે:

ચુકાદો સ્વીકાર્ય હોય તો: જો સંબંધિત વહીવટી વિભાગ હાઈકોર્ટના ચુકાદાને માન્ય રાખે છે, તો નાણાં વિભાગ દ્વારા નિર્ધારિત કરાયેલી માર્ગદર્શિકા અનુસાર તાત્કાલિક અસરથી અમલીકરણની કાર્યવાહી પૂર્ણ કરવાની રહેશે.

અપીલ દાખલ કરવી હોય તો: જો વિભાગને ચુકાદા સામે ઉપલી અદાલતમાં અપીલ કરવી યોગ્ય જણાય, તો વિભાગીય અભિપ્રાય સાથે કાયદા વિભાગની કાનૂની સલાહ લઈને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં લિટિગેશનની કાર્યવાહી શરૂ કરવાની રહેશે. આ સંદર્ભે 29 જૂન 2024 ના નિર્દેશોનું ચુસ્ત પાલન ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.

હાઈકોર્ટ આદેશોના પાલન માટે નવી SOP ની રૂપરેખા

રાજ્ય સરકાર દ્વારા વહીવટી પારદર્શિતા અને જવાબદેહી સુનિશ્ચિત કરવા માટે નક્કી કરાયેલા મુખ્ય માપદંડો નીચે મુજબ છે:

આ પણ વાંચો: હિમાચલ પ્રદેશના શિમલામાં ભયાનક ભૂસ્ખલન: ઢલી-સંજોલી બાયપાસ પર પહાડ ધરાશાયી થતાં વાહનો કાટમાળ નીચે દબાયા, નાસભાગ મચી

ઈ-સરકાર પ્રણાલી અને દસ્તાવેજી પારદર્શિતા

અપીલ સંબંધિત કોઈપણ દરખાસ્ત તૈયાર કરતી વખતે વહીવટી પ્રક્રિયાને પારદર્શક બનાવવા માટે વિશેષ ડિજિટલ માર્ગદર્શિકા જારી કરાઈ છે. ઈ-ફાઈલમાં નોંધાયેલી વિગતો સાથે તમામ સંદર્ભિત દસ્તાવેજોને ‘ઈ-સરકાર’ પ્રણાલીમાં સ્પષ્ટ હાઈપરલિંક સાથે અપલોડ કરવાના રહેશે. આ ઉપરાંત, સક્ષમ અધિકારીની સહીવાળી પ્રમાણિત ચેકલિસ્ટ જોડવી પડશે, જેમાં વિલંબ થયો હોય તો તેના ચોક્કસ કારણો દર્શાવવા પડશે. આ પગલાથી અધૂરા કાગળો કે બિનજરૂરી પત્રવ્યવહારના કારણે થતો વહીવટી સમયનો બગાડ અટકશે.

બેદરકાર અધિકારીઓ સામે ખાતાકીય કાર્યવાહી

સરકારે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે અંતિમ તબક્કામાં કાયદા વિભાગ સમક્ષ દરખાસ્ત મોકલીને જવાબદારીમાંથી છટકી શકાશે નહીં. જો કોઈ કિસ્સામાં નિર્ધારિત સમયમર્યાદાનું ઉલ્લંઘન થશે અથવા સરકારી બેદરકારીને કારણે કોર્ટમાં વિલંબ થશે, તો તેના માટે જવાબદાર અધિકારીની ઓળખ કરી સર્વિસ નિયમો અનુસાર પગલાં લેવાની સીધી જવાબદારી સંબંધિત વિભાગના વડાની (HOD) રહેશે.

અમલમાં વિલંબ થાય તો કોર્ટ પાસેથી સમયવધારો માંગવાની જોગવાઈ

કેટલાક વ્યવહારુ કારણોસર—જેમ કે જૂના રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ ન હોવા, સેવા સંબંધી માહિતી એકત્રિત કરવામાં સમય લાગવો કે જટિલ પ્રક્રિયાઓ ચાલુ હોવી—જો નિયત સમયમાં ચુકાદાનો અમલ શક્ય ન બને, તો વિભાગે હાઈકોર્ટ સમક્ષ ‘મિસ્લેનિયસ સિવિલ એપ્લિકેશન ફોર ટાઇમ એક્સટેન્શન’ (MCA) દાખલ કરીને વધારાનો સમય માંગવાનો રહેશે. જોકે, આ અરજી હાઈકોર્ટ દ્વારા મૂળ ચુકાદામાં આપવામાં આવેલી સમયમર્યાદા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ દાખલ કરવાની રહેશે. છેલ્લી ઘડી સુધી રાહ જોવાની નીતિ હવે ચલાવી લેવાશે નહીં.

ગુજરાત સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલી આ નવી SOP થી હાઈકોર્ટના ચુકાદાઓ બાદ અમલ, અપીલ કે સમયવધારો—આ ત્રણેય પરિસ્થિતિઓ માટે એક સ્પષ્ટ અને સમયબદ્ધ વહીવટી માળખું રચાયું છે. સામાન્ય અરજદારો અને ન્યાય મેળવનાર પક્ષકારો માટે કોર્ટના આદેશોનો ઝડપી અમલ સુનિશ્ચિત થશે, જ્યારે બીજી તરફ સરકારી તંત્રમાં બેદરકારી દાખવતા અધિકારીઓની જવાબદેહી નક્કી થવાથી વહીવટી કાર્યક્ષમતામાં મોટો સુધારો જોવા મળશે.