પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ તીર્થધામ સોમનાથ મંદિરની પવિત્રતા અને ધાર્મિક લાગણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને મંદિર પરિસરની આસપાસ લાદવામાં આવેલા માંસાહાર વેચાણ પરના પ્રતિબંધ મામલે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે મહત્વપૂર્ણ વલણ અપનાવ્યું છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટના વચગાળાના આદેશ વિરુદ્ધ સ્થાનિક રેસ્ટોરન્ટ માલિકો દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં કરાયેલી અપીલ પર સુનાવણી દરમિયાન સર્વોચ્ચ અદાલતે હસ્તક્ષેપ કરવાનો સ્પષ્ટ ઈનકાર કર્યો છે. તહેવારોની મોસમમાં પરંપરા અને વ્યવસાય વચ્ચે સંતુલન જાળવવા પર ભાર મૂકીને કોર્ટે હાઈકોર્ટને આ વિવાદમાં વહેલી તકે આખરી સુનાવણી હાથ ધરવા જણાવ્યું છે.
હાઈકોર્ટના વચગાળાના હુકમમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો સુપ્રીમ કોર્ટનો ઈનકાર
સુપ્રીમ કોર્ટની ખંડપીઠે રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકોની અરજીની સુનાવણી દરમિયાન ગુજરાત હાઈકોર્ટના ડિવિઝન બેંચના સ્ટેના નિર્ણયમાં દખલ કરવાનો ઈનકાર કરી દીધો હતો. સુનાવણી દરમિયાન બેંચે હળવાશભરી ટિપ્પણી કરતાં જણાવ્યું હતું કે, હાલ શાકાહાર કે માંસાહારના વિવાદને બાજુ પર રાખીને તમામ લોકોએ મીઠાઈ ખાઈને રોશનીના પર્વ દિવાળીની ઉજવણી કરવી જોઈએ. આ સાથે સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાત હાઈકોર્ટને વિનંતી કરી હતી કે આ મામલે પ્રાથમિકતાના ધોરણે ઝડપી સુનાવણી કરીને કાયમી અને અંતિમ ચુકાદો આપવામાં આવે.
રેસ્ટોરન્ટ માલિકોની વેપાર પ્રભાવિત થવાની દલીલ
અરજદાર રેસ્ટોરન્ટ માલિકો તરફથી દલીલ રજૂ કરવામાં આવી હતી કે દેશમાં આશરે 80% વસ્તી માંસાહાર કરે છે અને સોમનાથ આવતા પ્રવાસીઓ પણ આ પ્રકારના ભોજનની માગ કરતા હોય છે. અચાનક આવા કડક પ્રતિબંધ લાદવાથી સ્થાનિક હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટ ઉદ્યોગને મોટો આર્થિક ફટકો પડશે અને અનેક વેપારીઓના ધંધા-રોજગાર બંધ થઈ જશે. જોકે આ દલીલ સામે અદાલતે નિર્દેશ કર્યો હતો કે દરેક સામાજિક અને ધાર્મિક સંદર્ભમાં સંતુલન જાળવવું અનિવાર્ય બને છે.
જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટના 10 ઑગસ્ટના જાહેરનામાથી વિવાદ શરૂ થયો
આ સમગ્ર કાનૂની વિવાદ 10 ઑગસ્ટના રોજ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા એક જાહેરનામા બાદ શરૂ થયો હતો. આ જાહેરનામા અન્વયે સોમનાથ મંદિરની આસપાસના 500 મીટરના પરિઘમાં આવેલી તમામ દુકાનો, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને પાથરણાં કે લારીઓ પર માંસાહારી ખાદ્યસામગ્રી રાંધવા, તેનું વેચાણ કરવા તેમજ તેનો સંગ્રહ કરવા પર સંપૂર્ણ મનાઈ ફરમાવવામાં આવી હતી. શ્રદ્ધાળુઓની ધાર્મિક લાગણી અને આસ્થાને ધ્યાને રાખીને વહીવટી તંત્રે આ પગલું ભર્યું હતું.
હાઈકોર્ટની સિંગલ બેંચથી સુપ્રીમ કોર્ટ સુધીની કાનૂની લડત
મેજિસ્ટ્રેટના નિર્ણયને પડકારતાં સ્થાનિક વેપારીઓ હાઈકોર્ટ પહોંચ્યા હતા. ગુજરાત હાઈકોર્ટની સિંગલ બેંચે 30 ઑક્ટોબરના રોજ અરજી સ્વીકારી રાજ્ય સરકાર પાસેથી ખુલાસો માંગ્યો હતો. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તહેવારોના સમયે વિશેષ વિસ્તારોમાં માંસાહારી ખોરાકથી ભક્તોની ભાવના દુભાય છે. સિંગલ બેંચે પ્રારંભિક તબક્કે પ્રતિબંધ હટાવવા સૂચન કર્યું હતું, પરંતુ ત્યારબાદ ડિવિઝન બેંચે આ આદેશ પર સ્ટે મૂકી દીધો હતો. આખરે ડિવિઝન બેંચના સ્ટે વિરુદ્ધ વેપારીઓએ સુપ્રીમ કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો, જ્યાંથી તેમને તાત્કાલિક કોઈ રાહત મળી નથી.
સોમનાથ મંદિર પરિસર માંસાહાર પ્રતિબંધ કેસની મુખ્ય વિગતો
| વિગત | સંબંધિત માહિતી |
| પ્રતિબંધિત વિસ્તાર | સોમનાથ મંદિર આસપાસનો 500 મીટરનો પરિઘ |
| જાહેરનામાની તારીખ | 10 ઑગસ્ટ (જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા) |
| પ્રતિબંધ હેઠળની પ્રવૃત્તિઓ | માંસાહાર રાંધવા, વેચવા અને સંગ્રહ કરવા પર રોક |
| રેસ્ટોરન્ટ માલિકોનો દાવો | 80% વસ્તીના ભોજન અને આજીવિકાને ગંભીર અસર |
| રાજ્ય સરકારનો તર્ક | શ્રદ્ધાળુઓની ધાર્મિક લાગણી અને મંદિરની પવિત્રતા |
| સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય | હસ્તક્ષેપનો ઈનકાર, હાઈકોર્ટને વહેલી સુનાવણીનો અનુરોધ |
સુપ્રીમ કોર્ટે હસ્તક્ષેપ ન કરતાં હાલ સોમનાથ મંદિર આસપાસના 500 મીટર વિસ્તારમાં માંસાહારી વાનગીઓ રાંધવા અને વેચવા પરનો પ્રતિબંધ યથાવત્ રહેશે. આ ચુકાદાથી તહેવારોના સમયગાળા દરમિયાન મંદિર દર્શનાર્થે આવતા લાખો યાત્રાળુઓની શ્રદ્ધાને માન મળ્યું છે. હવે તમામ પક્ષકારોની નજર ગુજરાત હાઈકોર્ટની અંતિમ સુનાવણી પર ટકેલી છે, જ્યાં આસ્થા અને વેપારના બંધારણીય અધિકારો વચ્ચે કાયમી કાનૂની ઉકેલ નક્કી થશે.
