2027માં તાપમાનના તમામ રેકોર્ડ તૂટવાની ચેતવણી: પ્રશાંત મહાસાગરમાં 1950 પછીનો સૌથી શક્તિશાળી ‘સુપર અલ નીનો’ સક્રિય થવાના એંધાણ

આગામી વર્ષ 2027 માં વૈશ્વિક હવામાન અને તાપમાનમાં અત્યંત વિનાશક અને ઐતિહાસિક ફેરફારો જોવા મળી શકે છે. અમેરિકાની પ્રતિષ્ઠિત હવામાન એજન્સી નેશનલ ઓશનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશન (NOAA) એ ગંભીર ચેતવણી જારી કરતાં જણાવ્યું છે કે પ્રશાંત મહાસાગરમાં સર્જાયેલી ‘અલ નીનો’ (El Niño) ની સ્થિતિ સતત વિકરાળ બની રહી છે. હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, વર્ષ 1950 માં સત્તાવાર આંકડાઓની નોંધણી શરૂ થઈ ત્યારબાદનો આ સૌથી શક્તિશાળી અલ નીનો સાબિત થઈ શકે છે. આ ઘટના જાન્યુઆરીથી માર્ચ 2027 દરમિયાન પણ અત્યંત મજબૂત સ્થિતિમાં રહેવાની સંભાવના હોવાથી, શિયાળાની વિદાય બાદ આવનારી ગરમી અને હવામાન ચક્ર દુનિયાભરમાં ભારે ઉથલપાથલ સર્જી શકે છે.

રેકોર્ડ તૂટવાની 60% શક્યતા: સમુદ્રની સપાટીના તાપમાનમાં અસાધારણ ઉછાળો

NOAA ના તાજેતરના વૈજ્ઞાનિક અહેવાલ મુજબ, ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર અને નવેમ્બર-જાન્યુઆરીના સમયગાળા દરમિયાન અલ નીનો 1950 પછીના તમામ જૂના રેકોર્ડ તોડી નાખે તેવી સંભાવના લગભગ 60 ટકા સુધી પહોંચી ગઈ છે:

સરેરાશ તાપમાનમાં વધારો: આ સમયગાળામાં ભૂમધ્યરેખીય પ્રશાંત મહાસાગરની સપાટીનું સરેરાશ તાપમાન સામાન્ય કરતાં 2.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ કે તેથી વધુ ઊંચું જઈ શકે છે.

પશ્ચિમી પ્રશાંતમાં 4 ડિગ્રીનો ઉછાળો: ઓક્ટોબર મહિનાથી જ ભૂમધ્યરેખીય પ્રશાંત મહાસાગરના પશ્ચિમી ભાગોમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં 4 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ નોંધાઈ રહ્યું છે, જે 1950 ના દાયકા પછી પ્રથમ વખત જોવા મળ્યો છે.

WMO ની પુષ્ટિ: વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO) દ્વારા પણ ઓક્ટોબરમાં જ વૈશ્વિક તાપમાન અસાધારણ સ્તરે પહોંચવાની જે આશંકા વ્યક્ત કરાઈ હતી, તેને NOAA ના આ નવા આંકડાઓએ સમર્થન આપ્યું છે.

શું છે ‘અલ નીનો’ અને તેની જાહેરાત ક્યારે થાય છે?

અલ નીનો એ એક કુદરતી આબોહવાકીય ઘટના છે, જે ‘અલ નીનો સાઉથર્ન ઓસિલેશન’ (ENSO) ચક્રના ત્રણ મુખ્ય તબક્કાઓ (El Niño, La Niña અને ENSO Neutral) પૈકી એક છે. આ પ્રક્રિયામાં પ્રશાંત મહાસાગરના મધ્ય અને પૂર્વીય ભૂમધ્યરેખીય વિસ્તારોમાં સમુદ્રનું પાણી સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ થાય છે. હવામાનશાસ્ત્રના નિયમો મુજબ, જ્યારે પ્રશાંત મહાસાગરના ‘નિનો 3.4’ (Niño 3.4) વિસ્તારમાં સમુદ્રની સપાટીનું સરેરાશ તાપમાન સતત ત્રણ મહિના સુધી સામાન્ય કરતાં 0.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ થી વધુ રહે છે, ત્યારે સત્તાવાર રીતે અલ નીનોની સ્થિતિ જાહેર કરવામાં આવે છે.

વૈશ્વિક હવામાન પર સંભવિત અસરો: ક્યાંક દુષ્કાળ તો ક્યાંક પૂરનું જોખમઅલ નીનોની અસર માત્ર સમુદ્રના પાણી પૂરતી મર્યાદિત રહેતી નથી, પરંતુ તે સમગ્ર પૃથ્વીના વાતાવરણીય પરિભ્રમણને બદલી નાખે છે:

ભીષણ ગરમી અને લૂ (Heatwaves): 2027 ના ઉનાળામાં વૈશ્વિક તાપમાનના નવા રેકોર્ડ સર્જાઈ શકે છે અને હીટવેવનું પ્રમાણ અત્યંત ઘાતક બની શકે છે.

અનિયમિત વરસાદ: વિશ્વના કેટલાક ભાગોમાં (ખાસ કરીને દક્ષિણ એશિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ઇન્ડોનેશિયામાં) વરસાદની ભારે અછત અને દુષ્કાળની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે, જ્યારે અમેરિકાના કેટલાક ભાગોમાં અતિવૃષ્ટિ અને પૂરનું જોખમ ઊભું થાય છે.

દાવાનળનો ભય: સૂકા વાતાવરણ અને ઊંચા તાપમાનને કારણે જંગલોમાં આગ લાગવાની (Wildfires) ઘટનાઓમાં મોટો વધારો થવાની ભીતિ રહે છે.

2027 સુપર અલ નીનો: મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક તારણો અને આંકડા

ગ્લોબલ વોર્મિંગના લાંબા ગાળાના વલણની સાથે 1950 પછીના સૌથી શક્તિશાળી અલ નીનોનો સંગમ વર્ષ 2027 ને આબોહવાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત પડકારજનક બનાવી શકે છે. કૃષિ ક્ષેત્ર, જળ સંસાધનો અને જાહેર આરોગ્ય પર તેની સીધી અસર પડવાની પૂરી સંભાવના હોવાથી, ભારત સહિત વિશ્વભરની હવામાન એજન્સીઓ અને સરકારો માટે અત્યારથી જ આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને આગોતરા આયોજન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું અનિવાર્ય બન્યું છે.