રશિયન તેલ ખરીદવા બદલ ભારત સહિત 5 દેશો પર 100% ટેરિફનો ખતરો
અમેરિકન સેનેટ દ્વારા રશિયા પર આર્થિક દબાણ વધારવા માટે પસાર કરવામાં આવેલા નવા બિલને કારણે વૈશ્વિક વેપાર ક્ષેત્રે મોટો હલચલ મચી ગઈ છે, જેનાથી ભારત જેવા વિકાસશીલ દેશોની મુશ્કેલીઓમાં વધારો થઈ શકે છે.
અમેરિકી સેનેટે રશિયા સામે અત્યંત કડક પ્રતિબંધો મૂકતું એક નવું વિધેયક (બિલ) ૮૬ વિરુદ્ધ ૧૨ મતોની ભારે બહુમતીથી પસાર કર્યું છે. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકીની યુએસ કેપિટોલની મુલાકાત વખતે રજૂ કરાયેલા આ બિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રશિયાને આર્થિક રીતે નબળું પાડીને યુક્રેન સામેનું આક્રમણ અટકાવવાનો છે. જોકે, આ કાયદાની સીધી અસર ભારત સહિતના મુખ્ય દેશો પર પડે તેમ છે.
ભારત સહિતના ૫ દેશો નિશાન પર
સ્વર્ગસ્થ સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા આ કાયદા હેઠળ, રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ આયાત કરતા પાંચ પ્રમુખ દેશો પર ૧૦૦% સુધીનો યુએસ ટેરિફ ઝીંકવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ યાદીમાં નીચે મુજબના દેશો સામેલ છે:
ભારત
ચીન
સ્લોવાકિયા
હંગેરી
અઝરબૈજાન
આ પગલા પાછળનો હેતુ સંબંધિત દેશોને રશિયન ઊર્જા સ્ત્રોતો પરની પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે મજબૂર કરવાનો છે.
પશ્ચિમ એશિયાનો તણાવ અને ભારતની મજબૂરી
અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે વેપાર તણાવ ચાલી રહ્યો છે ત્યારે જ આ બિલ સામે આવ્યું છે. હાલમાં પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલા સંઘર્ષ અને ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) માં શિપિંગ સેવાઓ ખોરવાઈ જવાના કારણે ભારતની ગલ્ફ દેશોમાંથી થતી ૪૦% જેટલી ક્રૂડ ઓઇલની આયાત લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે. આ અનિવાર્ય સંજોગોને કારણે જ ભારતીય રિફાઇનરીઓને રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ પર નિર્ભર રહેવાની ફરજ પડી છે.
હાલના ટેરિફ અને આગામી સ્થિતિ
વર્તમાન ટેરિફ: હાલમાં ભારત પર ૧૦%, ચીન પર ૧૨.૫% (કેટલીક ચીજવસ્તુઓ પર ૭.૫% થી ૨૫%) અને સ્લોવાકિયા, હંગેરી તથા અઝરબૈજાન પર ૧૦% થી ૧૨.૫% ટેરિફ લાગુ છે. નવો કાયદો સંપૂર્ણ અમલી બનતા આ આંકડો ૧૦૦% સુધી પહોંચી શકે છે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનું વલણ: યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત સાથેના વેપાર સોદામાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી અને બંને દેશોના સંબંધો સારા છે. અગાઉ તેમણે ભારત પરના ૨૫ ટકા દંડાત્મક ટેરિફને ઘટાડીને ૧૮ ટકા કરવાનો એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પણ જારી કર્યો હતો.
મુક્તિની જોગવાઈ: સેનેટર રિચાર્ડ બ્લુમેન્થલના જણાવ્યા મુજબ, જે દેશો રશિયા પાસેથી ખૂબ ઓછો ગેસ (રશિયાની કુલ ગેસ નિકાસના ૧૫% કરતાં ઓછો) ખરીદે છે તેમને આ કાયદામાંથી મુક્તિ મળી શકે છે.
હવે આગળ શું થશે?
સેનેટમાં પ્રક્રિયાગત મંજૂરી મળ્યા બાદ આ બિલ સપ્ટેમ્બરમાં ‘હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ‘ ની બેઠકમાં રજૂ કરવામાં આવશે. ત્યાંથી પસાર થયા બાદ અને પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સહી થયા પછી જ તે આખરી કાયદો બનશે. જો આ બિલ કાયદો બનશે, તો પ્રમુખને ભારત જેવા દેશો પર નવું આર્થિક દબાણ લાવવા માટેનું મોટું હથિયાર મળી જશે.
