રશિયામાં ભારતના કાવેરી ડ્રાય એન્જિનનું સફળ પરીક્ષણ: ‘ઘાટક’ સ્ટીલ્થ ડ્રોન માટેનો માર્ગ મોકળો

ભારતના સંરક્ષણ વિમાન ક્ષેત્રે સ્વનિર્ભરતા તરફ એક ઐતિહાસિક અને સીમાચિહ્નરૂપ સફળતા હાંસલ થઈ છે. ગેસ ટર્બાઇન રિસર્ચ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ (GTRE) દ્વારા વિકસિત કરવામાં આવેલા સ્વદેશી ‘કાવેરી ડ્રાય એન્જિન’નું રશિયામાં અત્યંત જટિલ પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. ઊંચાઈવાળા પ્રદેશોમાં હાથ ધરાયેલા ફ્લાઇટ ટ્રાયલ્સ દરમિયાન આ એન્જિને નિર્ધારિત લક્ષ્યાંક કરતાં પણ વધુ થ્રસ્ટ હાંસલ કરીને ભારતીય એરોસ્પેસ એન્જિનિયરિંગની ક્ષમતા સાબિત કરી દીધી છે. હવે આ સ્વદેશી પાવરપ્લાન્ટ ડીઆરડીઓ (DRDO)ના મહત્ત્વાકાંક્ષી ‘ઘાટક’ સ્ટીલ્થ માનવરહિત લડાયક ડ્રોન (UCAV)માં સંકલિત થવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.

રશિયામાં કઠોર પરીક્ષણો અને ક્ષમતાનું પ્રદર્શન

કાવેરી ડ્રાય એન્જિનનું ટેસ્ટિંગ રશિયાની અત્યાધુનિક સુવિધાઓમાં અત્યંત કઠિન પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે કરવામાં આવ્યું હતું. ઊંચાઈવાળા વાતાવરણમાં એન્જિનની કાર્યક્ષમતા અને ઉડાન દરમિયાનની સ્થિરતા ચકાસવા માટે કડક ફ્લાઇટ ટ્રાયલ્સ લેવાયા હતા. આ પરીક્ષણોમાં એન્જિને અપેક્ષા કરતાં શ્રેષ્ઠ કામગીરી કરી હતી. આ એન્જિન ‘ડ્રાય’ વર્ઝન હોવાથી તેમાં આફ્ટરબર્નરની ગેરહાજરી છે, જેના કારણે તે અવિરત, સ્થિર અને ઇંધણની ઉચ્ચ કાર્યક્ષમતા સાથે ઊર્જા પ્રદાન કરી શકે છે. લાંબા અંતરની ઉડાન ભરતા માનવરહિત લડાયક વિમાનો માટે આ પ્રકારની ટેકનોલોજી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

પરીક્ષણ સંબંધિત મુખ્ય આંકડા અને વિગતો

રશિયામાં પૂર્ણ થયેલા ઉચ્ચ-ઊંચાઈ પરીક્ષણના મુખ્ય ટેકનિકલ પરિમાણો નીચે મુજબ છે:

આ પણ વાંચો:

‘ઘાટક’ સ્ટીલ્થ ડ્રોન અને વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા

DRDO દ્વારા વિકસાવવામાં આવી રહેલું ‘ઘાટક’ સ્ટીલ્થ UCAV દુશ્મનના વિસ્તારમાં રડારની પકડમાં આવ્યા વિના ઘૂસીને ચોક્કસ હુમલા કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. આવા અતિસંવેદનશીલ મિલિટરી પ્લેટફોર્મ માટે વિદેશી એન્જિન પર નિર્ભર રહેવું દેશ માટે વ્યૂહાત્મક જોખમ ઊભું કરી શકે છે. કાવેરી ડ્રાય એન્જિનના સફળ પરીક્ષણથી ‘ઘાટક’ ડ્રોનને સંપૂર્ણપણે ભારતીય પાવરપ્લાન્ટ સાથે ઉડાડવાનો માર્ગ સાફ થયો છે. આ સફળતા ભવિષ્યના અન્ય લડાયક ડ્રોન પ્રોજેક્ટ્સ માટે પણ મજબૂત આધાર પૂરો પાડશે.

આગામી તબક્કો: CEMILAC પ્રમાણપત્ર અને ઉત્પાદન

આ સફળ ટ્રાયલ્સ બાદ હવે સંપૂર્ણ ધ્યાન સ્થાનિક કક્ષાએ જરૂરી સત્તાવાર મંજૂરી મેળવવા પર કેન્દ્રિત થયું છે. સેન્ટર ફોર મિલિટરી એરવર્થિનેસ એન્ડ સર્ટિફિકેશન (CEMILAC) તરફથી અંતિમ એરવર્થિનેસ પ્રમાણપત્ર મળ્યા બાદ હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) દ્વારા તેનું વ્યાપક સ્તરે ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન શરૂ કરવામાં આવશે. સ્થાનિક સ્તરે નિર્માણ શરૂ થતાં આ પ્રોજેક્ટ ઝડપથી આગળ વધશે.

લાંબા સંઘર્ષ અને પડકારો બાદ કાવેરી એન્જિન પ્રોજેક્ટને આ નવી સિદ્ધિ સાથે એક નવો વેગ મળ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરીને વિશ્વ-સ્તરીય ધોરણો મુજબ મેળવેલી આ સફળતા સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના સંકલ્પને વધુ મજબૂત બનાવે છે. સ્વદેશી સ્ટીલ્થ ડ્રોનને પોતાની તાકાતથી ઉડાડવાની દિશામાં આ સફળતા ભારતીય સંરક્ષણ તકનીક માટે એક સુવર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થશે.