ચૂંટણી પંચ સામે વિપક્ષનું આંદોલન વધુ તેજ: રાહુલ ગાંધી સાંસદો સાથે જંતર-મંતર તરફ રવાના, દિલ્હીમાં કલમ 163 લાગુ
દેશની રાજધાની નવી દિલ્હીમાં ચૂંટણી પંચ (ECI) અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ વિપક્ષી મોરચા INDIA બ્લોકનું આંદોલન હવે નિર્ણાયક અને આક્રમક વળાંક પર પહોંચી ગયું છે. ગઈકાલના નાટ્યાત્મક ઘટનાક્રમ અને 50 થી વધુ સાંસદોની મોડી રાત્રે થયેલી અટકાયત બાદ પણ વિપક્ષી નેતાઓ ઝૂકવા તૈયાર નથી. લોકસભાના વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધીએ તમામ વિપક્ષી સાંસદો સાથે મળીને જંતર-મંતર તરફ આગળ વધવાની જાહેરાત કરી છે. બીજી તરફ, દિલ્હી પોલીસે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા સમગ્ર વિસ્તારમાં ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) ની કલમ 163 લાગુ કરીને નાકાબંધી સઘન બનાવી દીધી છે, જેનાથી પોલીસ અને સાંસદો વચ્ચે ફરી એકવાર મોટા ઘર્ષણના એંધાણ વર્તાઈ રહ્યા છે.
જંતર-મંતર કૂચ અને દિલ્હી પોલીસની ‘વેઇટ એન્ડ વોચ’ નીતિ
જનપથ ખાતે એકત્રિત થયેલા વિપક્ષી સાંસદોએ જંતર-મંતર તરફ આગળ વધવાનો નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો છે. વિપક્ષી સાંસદોની આ હિલચાલ સામે દિલ્હી પોલીસે અત્યારે ‘વેઇટ એન્ડ વોચ’ ની રણનીતિ અપનાવી છે. જોકે, વહીવટીતંત્રે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જો સાંસદો જંતર-મંતર, કનોટ પ્લેસ કે વિન્ડસર પ્લેસ તરફ બેરિકેડ્સ તોડીને આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરશે તો તેમની તુરંત અટકાયત કરવામાં આવશે. આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે પોલીસકર્મીઓને અગાઉથી જ જરૂરી તાલીમ અને સૂચનાઓ આપી દેવામાં આવી છે.
વિરોધ પ્રદર્શન અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની મુખ્ય વિગતો
દિલ્હીમાં ચાલી રહેલા આ વિરોધ પ્રદર્શન અને વહીવટી પગલાંની વિસ્તૃત રૂપરેખા નીચે મુજબ છે:
| પરિમાણ / વિગત | ચોક્કસ માહિતી અને વર્તમાન સ્થિતિ |
| આંદોલનનું કેન્દ્રસ્થળ | જનપથ અને જંતર-મંતર વિસ્તાર, નવી દિલ્હી |
| લાગુ કરાયેલો કાયદો | BNSS ની કલમ 163 (અગાઉની CRPC 144 મુજબ પ્રતિબંધિત આદેશ) |
| મુખ્ય આગેવાન | રાહુલ ગાંધી અને INDIA બ્લોકના તમામ સાંસદો |
| પોલીસ વ્યૂહરચના | ‘વેઇટ એન્ડ વોચ’ સાથે પ્રતિબંધિત વિસ્તારોમાં પ્રવેશબંધી |
| અન્ય વિરોધ સ્થળ | દિલ્હી CEO કચેરી (કાશ્મીરી ગેટ) બહાર કોંગ્રેસ-AAP કાર્યકરોના દેખાવો |
| રાહુલ ગાંધીનું નિવેદન | “45 FIR છે, 100 થાય તો પણ પરવા નથી; તે મેડલ સમાન છે” |
રાહુલ ગાંધીનું આક્રમક વલણ: ’45 FIR છે, 100 થાય તો પણ ડર નથી’
વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પત્રકારો અને સમર્થકોને સંબોધતાં રાહુલ ગાંધીએ સરકાર અને પોલીસ તંત્ર સામે અત્યંત આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે નિવેદન આપતાં જણાવ્યું હતું કે, તેમના વિરુદ્ધ પહેલેથી જ 45 જેટલી FIR નોંધાયેલી છે અને જો વિરોધ પ્રદર્શનોના કારણે આ સંખ્યા વધીને 100 પણ થઈ જશે તો તે દેશના લોકશાહી અધિકારો માટે લડ્યાનું એક “મેડલ” ગણાશે. તેમણે દ્રઢતાપૂર્વક કહ્યું કે લોકશાહીના અવાજને દબાવવાના કોઈપણ સરકારી પ્રયાસ સફળ નહીં થાય અને તેઓ વિપક્ષી સાંસદો સાથે જંતર-મંતર તરફ કૂચ ચાલુ જ રાખશે.
સીઈઓ કચેરી બહાર કોંગ્રેસ-આપ કાર્યકરોના ઉગ્ર દેખાવો
માત્ર સંસદ કે જંતર-મંતર જ નહીં, પરંતુ દિલ્હીના કાશ્મીરી ગેટ સ્થિત ચીફ ઈલેક્ટોરલ ઓફિસર (CEO) ની કચેરી બહાર પણ વિરોધની જ્વાળા ભભૂકી ઉઠી છે. અહીં કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના સેંકડો કાર્યકરોએ ભેગા મળીને સૂત્રોચ્ચાર સાથે ઉગ્ર દેખાવો કર્યા છે. સંભવિત હિંસા કે અરાજકતા રોકવા કાશ્મીરી ગેટ ખાતે પણ ભારે પોલીસ કાફલો ખડકી દેવામાં આવ્યો છે. આમ આદમી પાર્ટીના નેતા સૌરભ ભારદ્વાજે પણ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે હવે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવું જ પડશે.
અગાઉનો ઘટનાક્રમ: 9 કલાકના ધરણાં અને મોડી રાત્રે અટકાયત
આજના ઘર્ષણનું મૂળ ગઈકાલની ઘટનાઓમાં રહેલું છે. ગઈકાલે 140 થી વધુ વિપક્ષી સાંસદોએ સંસદથી ચૂંટણી પંચ સુધી ‘સેવ ડેમોક્રસી માર્ચ’ યોજી હતી, જેમાં મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) માં કથિત મત ચોરીનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. પોલીસે ચૂંટણી પંચથી 300 મીટર દૂર રોકતાં રાહુલ ગાંધી બેરિકેડ્સ પર ચઢી ગયા હતા અને બાદમાં નેતાઓ આકાશવાણી ભવન પરિસરમાં વૃક્ષ નીચે 9 કલાક સુધી ધરણાં પર બેસી રહ્યા હતા. મોડી રાત્રે પોલીસે પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા, અખિલેશ યાદવ સહિત 50 થી વધુ સાંસદોની અટકાયત કરી કિંગ્સવે કેમ્પ લઈ ગઈ હતી.
મતદાર યાદીઓના સુધારા અને ચૂંટણી પંચની સ્વાયત્તતાના મુદ્દે શરૂ થયેલો આ રાજકીય વિવાદ હવે રસ્તા પરના મોટા લોકતાંત્રિક ઘર્ષણમાં ફેરવાઈ ગયો છે. એક તરફ વિપક્ષ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માંગ પર અડગ રહીને ધરણાં આગળ ધપાવી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ વહીવટી તંત્ર કલમ 163 અને ભારે પોલીસ ફોર્સ દ્વારા માહોલ નિયંત્રણમાં રાખવા મથી રહ્યું છે. જંતર-મંતર તરફ આગળ વધી રહેલા વિપક્ષી સાંસદો અને પોલીસ વચ્ચે આગામી કલાકોમાં કેવો વળાંક આવે છે તેના પર સમગ્ર દેશની મીટ મંડાયેલી છે.
