ચૂંટણી પંચની SIR પ્રક્રિયા સામે કોંગ્રેસ આક્રમક: પારદર્શિતા મામલે મૂકી 5 મોટી શરતો

દેશની ચૂંટણી વ્યવસ્થા અને બંધારણીય મૂલ્યોના રક્ષણને કેન્દ્રમાં રાખીને દેશના રાજકારણમાં નવો ગરમાવો આવ્યો છે. ભારતીય ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરાયેલા મતદાર યાદીના ‘સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન’ (SIR) પ્રોજેક્ટ તેમજ મતદાર નોંધણીના બદલાયેલા નિયમો સામે કોંગ્રેસ પક્ષે કડક વલણ અખત્યાર કર્યું છે. નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટી (CWC)ની મહત્ત્વની બેઠકમાં પાર્ટી અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ ચૂંટણી પંચની વિશ્વસનીયતા પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે મતદાર યાદીમાં થયેલા તમામ ફેરફારોને સાર્વજનિક કરવાની માંગ સાથે લોકશાહીના અધિકારોના રક્ષણ માટે લડત તેજ કરવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો છે.

ચૂંટણી પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા સામે ગંભીર આક્ષેપો

કોંગ્રેસ અધ્યક્ષે આક્ષેપ કર્યો હતો કે સત્તાધારી પક્ષના ઇશારે મતદાર યાદીમાંથી મોટા પાયે મતદારોના નામો હટાવવામાં આવી રહ્યા છે. તેમણે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની કામગીરી સામે નારાજગી વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું કે બંધારણીય સંસ્થા સરકારી દબાણ હેઠળ કામ કરી રહી છે. ઐતિહાસિક સંદર્ભ ટાંકીને તેમણે કહ્યું કે મતદાનના મૂળભૂત અધિકારોનું જતન કરવું એ પક્ષની પ્રાથમિક જવાબદારી છે, જેના માટે બ્લોકથી લઈને રાજ્ય સ્તર સુધી લોકજાગૃતિ અને વિરોધ પ્રદર્શનો યોજાઈ રહ્યા છે.

નવા મતદારોની નોંધણી અને ‘ફોર્મ 6’ વિવાદ

યુવા પેઢીના લોકશાહી અધિકારો પર ચિંતા વ્યક્ત કરતાં ખડગેએ ‘ફોર્મ 6’માં થયેલા તાજેતરના સુધારાઓ તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે પ્રક્રિયાને જટિલ બનાવીને યુવા નાગરિકોને મતાધિકારથી વંચિત રાખવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. ભૂતકાળમાં રાજીવ ગાંધી સરકારે યુવાનોને 18 વર્ષની વયે મતદાનની તક આપીને સશક્ત કર્યા હતા, જ્યારે વર્તમાન નિયમોથી યુવાનોમાં અસંતોષ ફેલાઈ રહ્યો હોવાનો આક્ષેપ તેમણે કર્યો હતો.

મતદાર યાદીમાં વિસંગતતા અને આંતરિક મતભેદ

રાહુલ ગાંધી દ્વારા વિવિધ રાજ્યોના મતવિસ્તારોમાં ઉઠાવવામાં આવેલી ક્ષતિઓનું સમર્થન કરતાં ખડગેએ જણાવ્યું કે ડુપ્લિકેટ નામો, શંકાસ્પદ સરનામાં અને એક જ સરનામે નોંધાયેલા અનેક નામો જેવી બાબતો પર પંચે સમયસર પગલાં લીધા હોત તો તેની સ્વાયત્તતા પર પ્રશ્ન ન સર્જાયો હોત. આ ઉપરાંત, ચૂંટણી પંચની અંદર જ બે કમિશનરો દ્વારા આંતરિક નિર્ણયો અને પોર્ટલ એક્સેસ અંગે વ્યક્ત કરવામાં આવેલા મતભેદોને પણ તેમણે જાહેરમાં મૂકી પંચની કાર્યપ્રણાલી પર સવાલો ઊભા કર્યા હતા.

આ પણ વાંચો: 308 પૈડાંવાળા ‘મહાબલી’ ટ્રકની યાત્રા છ મહિના પછી પણ ચાલુ

કોંગ્રેસ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી મુખ્ય માંગણીઓ

મતદાર યાદીની ચોકસાઈ અને પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કોંગ્રેસે ચૂંટણી પંચ સમક્ષ નીચે મુજબની માંગણીઓ મૂકી છે:

મતદાર યાદી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા માત્ર સત્તાની હાર-જીતનો વિષય નથી, પરંતુ દેશના બંધારણ અને લોકતાંત્રિક માળખાના પાયા સમાન છે. કોંગ્રેસનું માનવું છે કે નાગરિકોનો વિશ્વાસ જાળવી રાખવા માટે ચૂંટણી પંચ જેવી સ્વાયત્ત સંસ્થાઓનું દબાણમુક્ત અને પારદર્શક રહેવું અત્યંત જરૂરી છે. જો પંચ આ વિસંગતતાઓને તાત્કાલિક દૂર કરીને તમામ ડેટા જાહેર કરશે, તો જ સામાન્ય મતદારમાં તેની નિષ્પક્ષતા પ્રત્યેનો ભરોસો અકબંધ રહી શકશે.