આતંકવાદ સામે ભારતના આક્રમક વલણનો એક દાયકો: સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક્સથી બદલાઈ ગઈ સરહદી સુરક્ષાની રણનીતિ

ભારતીય સૈન્ય ઇતિહાસ અને આતંકવાદ વિરોધી નીતિમાં નિર્ણાયક વળાંક લાવનાર સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક્સને આજે પૂરા 10 વર્ષ પૂર્ણ થયા છે. 29 સપ્ટેમ્બર 2016ના રોજ હાથ ધરાયેલા આ સાહસિક સૈન્ય અભિયાને માત્ર દુશ્મનને જડબાતોડ જવાબ નહોતો આપ્યો, પરંતુ પાકિસ્તાન પ્રાયોજિત આતંકવાદ સામે ભારતની વ્યૂહાત્મક રણનીતિનું નવું માળખું પણ સ્થાપિત કર્યું હતું. ઉરી આર્મી કેમ્પ પર થયેલા કાયરતાપૂર્ણ આતંકી હુમલા બાદ સેના દ્વારા લેવાયેલા આ આકરા પગલાંએ સાબિત કરી દીધું કે ભારત હવે માત્ર રાજદ્વારી વિરોધ નોંધાવવા પૂરતો સીમિત ન રહેતાં, જરૂર પડ્યે સરહદ પાર જઈને પણ આતંકવાદી ઠેકાણાંઓને નેસ્તનાબૂદ કરવાની સંપૂર્ણ સક્ષમતા ધરાવે છે.

ઉરી હુમલો અને બદલાયેલી સૈન્ય નીતિ

સપ્ટેમ્બર 2016માં જૈશ-એ-મોહમ્મદના આતંકવાદીઓએ જમ્મુ-કાશ્મીરના ઉરી ખાતે સેનાના બ્રિગેડ હેડક્વાર્ટરને નિશાન બનાવ્યું હતું. કેમ્પના તંબુઓ અને બેરેક્સમાં આગ ભભૂકી ઉઠતાં ડોગરા અને બિહાર રેજિમેન્ટના 19 જાંબાઝ જવાનો શહીદ થયા હતા. અગાઉ 2014માં ઉરીના મોહુરા કેમ્પ તેમજ 2016ની શરૂઆતમાં પઠાણકોટ એરબેઝ પર થયેલા આતંકી હુમલાઓએ દેશના ધીરજની કસોટી કરી લીધી હતી. આ સતત ઉશ્કેરણીના વળતા જવાબ રૂપે સરકારે સેનાને પૂર્ણ સ્વતંત્રતા આપીને આતંકવાદના મૂળ પર પ્રહાર કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો હતો.

જે રાત્રે LoC પાર કરી રચાયો ઇતિહાસ

ઉરી હુમલાના બે અઠવાડિયાની અંદર જ 28 અને 29 સપ્ટેમ્બરની મધ્યરાત્રિએ સેનાના પેરા સ્પેશિયલ ફોર્સીસ (SF)ના કમાન્ડોએ અપ્રતિમ સાહસનું પ્રદર્શન કર્યું હતું. અગાઉથી ચાલી રહેલી કડક ગુપ્તચર દેખરેખના આધારે જવાનોએ નિયંત્રણ રેખા પાર કરી અને પાકિસ્તાન-વ્યાપ્ત કાશ્મીરમાં 500 મીટરથી 2 કિલોમીટર સુધી અંદર ઘૂસીને સર્જીકલ ઓપરેશન પાર પાડ્યું હતું.

સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક્સ અભિયાનની મુખ્ય વિગતો

ભારતીય સ્પેશિયલ ફોર્સિસ દ્વારા હાથ ધરાયેલા આ અભિયાનની મહત્વપૂર્ણ વિગતો નીચે મુજબ છે:

આ પણ વાંચો: અરુણાચલ પ્રદેશમાં ભારત-મ્યાનમાર સરહદે આસામ રાઈફલ્સ પર ઉગ્રવાદી હુમલો: 1 જવાન શહીદ, 4 ઘાયલ

સામાન્ય દરોડા કરતાં શા માટે અલગ હતી આ સ્ટ્રાઈક?

ભૂતકાળમાં નિયંત્રણ રેખા પર છૂટાછવાયા સૈન્ય દરોડા સ્થાનિક સ્તરે પાડવામાં આવતા હતા, પરંતુ 2016નું આ ઓપરેશન વ્યાપ અને રાજકીય ઇચ્છાશક્તિની દ્રષ્ટિએ અભૂતપૂર્વ હતું. વડાપ્રધાન કાર્યાલય અને સેના વડાના સંકલનથી પાર પડાયેલા આ હુમલાને ભારતે જાહેરમાં સ્વીકારીને આખી દુનિયાને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો હતો. આ ઐતિહાસિક ઓપરેશને દેશવાસીઓમાં અભૂતપૂર્વ દેશભક્તિનો સંચાર કર્યો હતો, જેનાથી પ્રેરિત થઈને 2019માં બ્લોકબસ્ટર બોલિવૂડ ફિલ્મ પણ બની હતી.

ઉરીથી બાલાકોટ અને સુરક્ષા પરિદ્રશ્યમાં મોટો બદલાવ

સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક્સે સ્થાપિત કરેલા આક્રમક રક્ષણાત્મક વલણનો વિસ્તાર પછીના વર્ષોમાં સ્પષ્ટપણે જોવા મળ્યો. 2019માં પુલવામા બાદ વાયુસેના દ્વારા બાલાકોટમાં થયેલા એરસ્ટ્રાઈક્સ હોય કે પછી અદ્યતન સર્વેલન્સ સાથે હાથ ધરાયેલા આધુનિક સૈન્ય ઓપરેશનો—ભારતે સરહદ પારના આતંકવાદી માળખાને સતત દબાણમાં રાખ્યું છે. છેલ્લા એક દાયકામાં આ કડક નીતિના સકારાત્મક પરિણામો પણ જોવા મળ્યા છે.

સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક્સના 10 વર્ષ પૂર્ણ થતાં આજે ભારતીય સુરક્ષા વ્યવસ્થા એક નવા આત્મવિશ્વાસ સાથે ઊભેલી જણાય છે. સીમાપારથી થતી ઘૂસણખોરીમાં મોટો ઘટાડો થયો છે, સ્થાનિક યુવાનોની આતંકવાદી સંગઠનોમાં ભરતી પર અંકુશ આવ્યો છે અને કાશ્મીર ખીણમાં શાંતિ અને વિકાસનો નવો યુગ શરૂ થયો છે. 2016ના એ પાંચ કલાકના ઓપરેશને દેશની સુરક્ષા વિચારધારાને બદલી નાખી છે, જેણે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે દેશની સંપ્રભુતા અને જવાનોના બલિદાન સાથે કોઈપણ પ્રકારનું સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં.