રશિયાના કામચાટકામાં 7.0ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ: જાપાનમાં એજન્સીની ક્ષતિથી 9.9ની ખોટી ચેતવણી પ્રસરી

પેસિફિક મહાસાગરની અત્યંત અશાંત ગણાતી ટેક્ટોનિક સરહદો પર ફરી એકવાર કુદરતનો પ્રકોપ જોવા મળ્યો છે. રશિયાના પૂર્વ છેડે આવેલા કામચાટકા દ્વીપકલ્પમાં શક્તિશાળી ભૂકંપના આંચકા અનુભવાયા હતા, જેના પગલે સમગ્ર પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં ક્ષણિક ભયનું વાતાવરણ સર્જાયું હતું. સદનસીબે ભૂકંપનું કેન્દ્ર જમીનમાં ઊંડે હોવાને કારણે કોઈ મોટી જાનમાલની ખુવારી કે સુનામીનું સંકટ સર્જાયું નથી. જોકે, આ ઘટનાક્રમ વચ્ચે પડોશી દેશ જાપાનની મોનિટરિંગ એજન્સી દ્વારા સિસ્ટમની ખામી કે માનવીય ક્ષતિથી જારી કરાયેલા અતિ-તીવ્ર આંકડાએ લોકોમાં દોડધામ મચાવી દીધી હતી.

રશિયાના કામચાટકામાં ભૂકંપનું કેન્દ્ર અને તીવ્રતા

સ્થાનિક સમય મુજબ બપોરે આશરે 3:35 વાગ્યે કામચાટકા ક્ષેત્રમાં જમીન ધણધણી ઊઠી હતી. આંતરરાષ્ટ્રીય ભૂસ્તર સંસ્થાઓ દ્વારા નોંધાયેલા ડેટા મુજબ, યુરોપિયન-મેડિટેરેનિયન સિસ્મોલોજિકલ સેન્ટર (EMSC)એ આ ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 7.0 નોંધી હતી, જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જિયોલોજિકલ સર્વે (USGS) મુજબ તેની તીવ્રતા 6.9 રહી હતી. ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ વિલ્યુચિન્સ્ક શહેરથી આશરે 123 કિલોમીટર દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાં અને પૃથ્વીના પેટાળમાં 140 કિલોમીટર ઊંડાઈએ નોંધાયું હતું.

જાપાનની હવામાન એજન્સીની ગંભીર ભૂલ

આ કુદરતી આંચકાની અસર જાપાન સુધી વર્તાઈ હતી, જ્યાં વાસ્તવિક તીવ્રતા 6.9 માપવામાં આવી હતી. પરંતુ જાપાનની મીટીઅરોલોજીકલ એજન્સી દ્વારા પ્રાથમિક બુલેટિનમાં ટેકનિકલ ગફલતને કારણે ભૂકંપની તીવ્રતા સીધી 9.9 દર્શાવી દેવામાં આવી હતી. આ અવાસ્તવિક અને વિનાશક આંકડાની ચેતવણી સામે આવતા જ વહીવટી તંત્ર ચોંકી ઊઠ્યું હતું. બાદમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી હતી કે આ માત્ર સિસ્ટમની ક્ષતિ હતી અને વાસ્તવિકતામાં આવી કોઈ વિનાશક તીવ્રતા નોંધાઈ નહોતી.

આ પણ વાંચો: તહેવારો ટાણે જ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉદ્યોગનું મોટું પગલું: ગોલ્ડ ફંડ ઓફ ફંડ્સમાં નવા મૂડીરોકાણ સ્વીકારવા પર લાગી રોક

ધરતીકંપ સંબંધિત મુખ્ય આંકડાકીય વિગતો

સુનામીનો ખતરો ટળ્યો અને સ્થિતિ અંકુશમાં

ભૂકંપની તીવ્રતા 7.0 આસપાસ હોવા છતાં, તેનું હાઇપોસેન્ટર (ઊંડાઈ) 140 કિલોમીટર હોવાને કારણે દરિયાઈ મોજાં ઉછળવાનું જોખમ ટળ્યું હતું. અમેરિકાના નેશનલ સુનામી વોર્નિંગ સેન્ટર દ્વારા સત્તાવાર રીતે પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી કે આ ભૂકંપથી સુનામીનો કોઈ ભય નથી. પ્રાથમિક અહેવાલો મુજબ રશિયા કે જાપાન બંનેમાંથી ક્યાંય મોટા પાયે નુકસાન કે જાનહાનિના સમાચાર નથી, પરંતુ આપત્તિ વ્યવસ્થાપન ટીમો સતત પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે.

કામચાટકાનું ભૌગોલિક જોખમ અને ‘રિંગ ઑફ ફાયર’

રશિયાનો કામચાટકા દ્વીપકલ્પ પ્રશાંત મહાસાગરના અત્યંત સંવેદનશીલ ‘રિંગ ઑફ ફાયર’ બેલ્ટમાં આવેલો છે. આ વિસ્તાર કુરિલ-કામચાટકા સબડક્શન ઝોનની બિલકુલ નજદીક હોવાથી અહીં ટેક્ટોનિક પ્લેટો સતત એકબીજાની નીચે સરકતી રહે છે, જેના લીધે ધરતીકંપ સામાન્ય બાબત છે. અગાઉ ગત વર્ષે જુલાઈ મહિનામાં પણ આ ઝોનમાં 8.8ની અત્યંત વિનાશક તીવ્રતાનો ધરતીકંપ નોંધાયો હતો, જેના કારણે દરિયાકાંઠે સુનામી એલર્ટ જાહેર કરવું પડ્યું હતું. ભૂસ્તરીય સંવેદનશીલતાની સાથોસાથ આ ક્ષેત્ર રશિયાની વ્યૂહાત્મક સુરક્ષા વ્યવસ્થા માટે પણ ખૂબ મહત્વનું મથક માનવામાં આવે છે.

કુદરતી આપત્તિઓ સામે માનવજાત હંમેશા લાચાર રહી છે, પરંતુ સચોટ માહિતી પ્રણાલી આવા સમયે જીવાદોરી સમાન બને છે. રશિયામાં આવેલા ભારે કંપન છતાં સદભાગ્યે કોઈ મોટી આપત્તિ ઘટી નથી, જ્યારે જાપાનમાં બનેલી ખોટી તીવ્રતાની ઘટના એ દર્શાવે છે કે આપત્તિ ચેતવણી વ્યવસ્થામાં નાની ક્ષતિ પણ મોટો ગભરાટ પેદા કરી શકે છે. સંવેદનશીલ ફોલ્ટ લાઇન પર વસેલા આ દેશો માટે સતત સાવચેતી અને સચોટ મોનિટરિંગ જ બચાવનું શ્રેષ્ઠ માધ્યમ છે.