દેશમાં ક્રૂડ ઓઈલની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણના હેતુથી લાગુ કરાયેલા 20% ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ (E20) સામેના હોબાળા પર કેન્દ્ર સરકારે આક્રમક વલણ અખત્યાર કર્યું છે. કેન્દ્રીય સડક પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ મંગળવારે ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ કરતાં જણાવ્યું હતું કે E20 ઇંધણ સામે સોશિયલ મીડિયા સહિતના પ્લેટફોર્મ્સ પર ચાલતો વિરોધ વાસ્તવિક જનઆક્રોશ નહોતો, પરંતુ ચોક્કસ હિતો દ્વારા પૈસા આપીને ચલાવવામાં આવેલું એક સુનિયોજિત પેઇડ અભિયાન હતું. આ સાથે જ કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલ ઇથેનોલ મિશ્રણનું પ્રમાણ 20% થી વધુ વધારવાની સરકારની કોઈ યોજના નથી.
E20 ઇંધણ નીતિ અને વિવાદની મુખ્ય વિગતો
| વિગત / પરિમાણ | સત્તાવાર માહિતી અને ટેકનિકલ તથ્યો |
| ઇંધણનું માળખું | 20% ઇથેનોલ અને 80% પેટ્રોલ |
| મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય | ક્રૂડ ઓઇલ આયાત બિલ ઘટાડવું, વિદેશી હૂંડિયામણની બચત અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ |
| ગડકરીનો મોટો દાવો | વિરોધ કુદરતી નથી, ચોક્કસ લોબી દ્વારા ચલાવાયેલું ‘પેઇડ કેમ્પેઇન’ |
| હરદીપ સિંહ પુરીનું નિવેદન | મિશ્રણ મર્યાદા 20% થી આગળ વધારવાની હાલ કોઈ યોજના નથી |
| માઇલેજ પર વાસ્તવિક અસર | સરકારી વિશ્લેષણ મુજબ માત્ર 3% થી 5% નો સામાન્ય તફાવત |
| એન્જિન નુકસાનના પુરાવા | જૂના કે નવા વાહનોમાં એન્જિન ખરાબ થવાના કોઈ અધિકૃત પુરાવા નથી |
| રાજમાર્ગ સુધારણા ખાતરી | આગામી 2 વર્ષમાં દેશના તમામ નેશનલ હાઈવેની સ્થિતિ સુધરશે |
વિરોધ પાછળ પેઇડ કેમ્પેઇન: નીતિન ગડકરીનો ખુલાસો
કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ એક કાર્યક્રમમાં બોલતાં સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતનું કિંમતી વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવા તેમજ ખેડૂતોને આર્થિક ટેકો આપવા માટે ઇથેનોલ ઉત્પાદન અનિવાર્ય છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે બાયોફ્યુઅલ નીતિને નિષ્ફળ બનાવવા માટે કેટલાક જૂથો દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર ભ્રામક પ્રચાર ફેલાવવામાં આવ્યો હતો. આ સાથે જ તેમણે દેશના માર્ગ માળખા અંગે વિશ્વાસ અપાવ્યો કે ગુણવત્તા સાથે કોઈપણ બાંધછોડ કર્યા વિના આગામી 2 વર્ષમાં તમામ નેશનલ હાઈવેની સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સુધારી લેવામાં આવશે.
ઇથેનોલ મિશ્રણની મર્યાદા 20% થી નહીં વધે: પુરીની જાહેરાત
ગોવા ખાતે એક સત્તાવાર કાર્યક્રમમાં કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ નીતિગત સ્પષ્ટતા કરતાં જણાવ્યું કે ઇથેનોલ મિશ્રણને 20% થી આગળ લઈ જવાનો હાલ કોઈ પ્રસ્તાવ વિચારણા હેઠળ નથી. તેમણે બાયોફ્યુઅલ અંગે ચાલી રહેલા તમામ નકારાત્મક પ્રચારને એક આયોજનબદ્ધ અફવા ગણાવી હતી. તેમણે ઉમેર્યું કે વિદેશી ક્રૂડ પર ભારતની નિર્ભરતા ઘટાડીને વેપાર ખાધ નિયંત્રણમાં રાખવા માટે જ E20 ઇંધણને પ્રોત્સાહન અપાઈ રહ્યું છે.
શા માટે થયો હતો E20 પેટ્રોલ સામે વિવાદ?
વાહનચાલકો અને ઓટોમોબાઇલ વર્તુળોમાં એવી ફરિયાદો ઊઠી હતી કે E20 પેટ્રોલના વપરાશથી વાહનોની એવરેજ (માઇલેજ) માં મોટો ઘટાડો થઈ રહ્યો છે તેમજ જૂના વાહનોના ફ્યુઅલ સિસ્ટમ અને એન્જિનના પાર્ટ્સ ખરાબ થઈ રહ્યા છે. જોકે સરકારે આ દાવાઓને ફગાવતા સ્પષ્ટતા કરી છે કે લેબોરેટરી અને ફિલ્ડ ટેસ્ટિંગ મુજબ જૂના વાહનોની ઇંધણ કાર્યક્ષમતામાં વધુમાં વધુ 3% થી 5% નો જ સામાન્ય ફેરફાર થાય છે અને એન્જિન સીઝ થવા કે નુકસાન થવાના કોઈ નક્કર પુરાવા મળ્યા નથી. સરકાર માટે આ પગલું ગ્રીન એનર્જી અને કૃષિ અર્થતંત્ર બંને માટે ફાયદાકારક છે.
ઊર્જા ક્ષેત્રે ભારતને આત્મનિર્ભર બનાવવા અને વિદેશી ઓઇલ લોબી પરની નિર્ભરતા તોડવા માટે ઇથેનોલ મિશ્રણ એક મહત્વપૂર્ણ કદમ છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઉપભોક્તાઓનો વિશ્વાસ જાળવી રાખવા માટે 20% ની મર્યાદા હાલ પૂરતી સ્થિર રખાશે. પેઇડ પ્રોપેગેન્ડાના આક્ષેપો વચ્ચે હવે વાહન ઉત્પાદકો અને નિયમનકારી તંત્રોએ વાહનચાલકોમાં રહેલી ટેકનિકલ આશંકાઓ દૂર કરવા સતત પારદર્શક સંવાદ સાધવો અનિવાર્ય બનશે.
