ગુજરાત હાઈકોર્ટનો મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદો: પોલીસ કોઈપણ વ્યક્તિને મૌખિક કે ફોન દ્વારા સમન્સ મોકલી શકે નહીં, લેખિત નોટિસ ફરજિયાત
સામાન્ય નાગરિકોના બંધારણીય અને કાયદાકીય અધિકારોના રક્ષણ માટે ન્યાયતંત્ર હંમેશા સજાગ રહે છે. ઘણીવાર પોલીસ તંત્ર દ્વારા તપાસના કામે કોઈ વ્યક્તિને પોલીસ સ્ટેશન બોલાવવા માટે ફોન કરીને, વોટ્સએપ દ્વારા કે મૌખિક રીતે જાણ કરવામાં આવતી હોય છે, જેના કારણે નાગરિકોમાં ભય અને હેરાનગતિની સ્થિતિ સર્જાય છે. આ પ્રકારની કાર્યપદ્ધતિ સામે લાલ આંખ કરતા ગુજરાત હાઈકોર્ટે એક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. અદાલતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ઠરાવ્યું છે કે કાયદાકીય જોગવાઈ મુજબ પોલીસ કોઈપણ વ્યક્તિને મૌખિક રીતે કે ફોન મારફતે સમન્સ પાઠવી શકે નહીં, અને તે માટે લેખિત નોટિસ આપવી ફરજિયાત છે.
જસ્ટિસ મૂળચંદ ત્યાગીનો ઈસનપુર પોલીસને સ્પષ્ટ આદેશ
ગુજરાત હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ મૂળચંદ ત્યાગીએ પ્રસ્તુત કેસની સુનાવણી દરમિયાન અરજદારની અરજીને મંજૂર રાખીને ઈસનપુર પોલીસને કડક આદેશ આપ્યો હતો. અદાલતે હુકમમાં સ્પષ્ટપણે ઠરાવ્યું હતું કે ઈસનપુર પોલીસ અરજદારને માત્ર લેખિત નોટિસ મારફતે જ સમન્સ મોકલી શકે છે અને તેમને મૌખિક રીતે કે ફોન દ્વારા સમન્સ પાઠવી શકશે નહીં. કાયદા મુજબ કોઈપણ વ્યક્તિને તપાસના કામે બોલાવવા માટે લેખિત નોટિસ આપવી અનિવાર્ય છે.
શાહઆલમ વિસ્તારમાં દુકાનના વિવાદથી શરૂ થયેલો મામલો
આ સમગ્ર કેસની પૃષ્ઠભૂમિ મુજબ, અમદાવાદના શાહઆલમ વિસ્તારમાં શાલીમાર ટોકીઝની પાછળ આવેલા જય ભારત કબાડી માર્કેટ ખાતે અરજદારની ઓટોમોબાઈલ્સની દુકાન આવેલી છે. આ દુકાનને લઈને અરજદાર અને પ્રતિવાદીઓ વચ્ચે છેલ્લા ઘણા સમયથી વિવાદ અને તકરાર ચાલી રહી છે. અરજદાર તરફથી અદાલત સમક્ષ રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે પ્રતિવાદી દ્વારા તેમની વિરુદ્ધ વારંવાર પોલીસ ફરિયાદો કરવામાં આવે છે, જેના પગલે ઈસનપુર પોલીસ દ્વારા છાશવારે તેમને મૌખિક રીતે અને ફોન કરીને પોલીસ સ્ટેશન બોલાવીને હેરાનગતિ કરવામાં આવી રહી છે.
કેસની મુખ્ય વિગતો એક નજરે
| મુદ્દો | વિગત |
| ચુકાદો આપનાર અદાલત | ગુજરાત હાઈકોર્ટ (જસ્ટિસ મૂળચંદ ત્યાગી) |
| સંબંધિત પોલીસ સ્ટેશન | ઈસનપુર પોલીસ સ્ટેશન, અમદાવાદ |
| વિવાદનું મૂળ સ્થળ | જય ભારત કબાડી માર્કેટ, શાલીમાર ટોકીઝ પાછળ, શાહઆલમ |
| પરસ્પર ફરિયાદોની સંખ્યા | પ્રતિવાદી દ્વારા અરજદાર સામે 40 ફરિયાદો; અરજદાર દ્વારા પ્રતિવાદી સામે 15 ફરિયાદો |
| હાઈકોર્ટનો મુખ્ય આદેશ | મૌખિક કે ફોન પર સમન્સ ગેરકાયદે; માત્ર લેખિત નોટિસ દ્વારા જ સમન્સ બજવણી કરવી |
ગેરકાયદે સમન્સ બજવણી અને 55 જેટલી પરસ્પર ફરિયાદોની નોંધ
સુનાવણી દરમિયાન અરજદાર પક્ષે દલીલ કરી હતી કે પોલીસ દ્વારા મૌખિક અને ફોન પર સમન્સ બજવણી કરીને હાજર થવા ફરજ પાડવી એ સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદે અને કાયદાકીય જોગવાઈ વિરુદ્ધનું કૃત્ય છે. તપાસ અધિકારીના અહેવાલ મુજબ, અરજદાર અને પ્રતિવાદીએ એકબીજા સામે સંઘર્ષની ફરિયાદો નોંધાવી છે. હાઈકોર્ટે નોંધ્યું હતું કે પ્રતિવાદી દ્વારા અરજદાર વિરુદ્ધ 40 જેટલી ફરિયાદો કરવામાં આવી છે, જ્યારે અરજદાર દ્વારા પ્રતિવાદી વિરુદ્ધ 15 જેટલી ફરિયાદો કરવામાં આવી છે. અરજદારની દલીલો ગ્રાહ્ય રાખીને અદાલતે ઉપરોક્ત હુકમ સાથે અરજીનો નિકાલ કર્યો હતો.
ગુજરાત હાઈકોર્ટનો આ ચુકાદો પોલીસ કાર્યવાહીમાં પારદર્શિતા લાવવા અને નાગરિકોને બિનજરૂરી હેરાનગતિમાંથી બચાવવા માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે. કાયદાકીય પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું એ તંત્રની પ્રાથમિક ફરજ છે, અને લેખિત નોટિસ વિના માત્ર ફોન કોલ કે મૌખિક સૂચનાના આધારે કોઈને પોલીસ સ્ટેશન બોલાવી શકાય નહીં તેવો સ્પષ્ટ સંદેશ આ આદેશથી મળ્યો છે.
