સોનિયા ગાંધીએ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પદાર્પણ કરી સંસ્મરણોની પ્રથમ ઝલક દર્શાવી: ભારતીય આવૃત્તિ પર વિવાદ
દેશના રાજકારણમાં દાયકાઓ સુધી પ્રભાવશાળી ભૂમિકા ભજવનારા અને કોંગ્રેસ સંસદીય દળના વરિષ્ઠ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ આખરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર સત્તાવાર પ્રવેશ કર્યો છે. 79 વર્ષીય નેતાએ પોતાની પ્રથમ ઐતિહાસિક પોસ્ટ દ્વારા વાચકો સમક્ષ તેમના બહુપ્રતિક્ષિત સંસ્મરણો (મેમોઇર) ‘બિલોન્ગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ’ (Belonging: A Journey of Love) ની પ્રથમ ઝલક રજૂ કરી છે. યુદ્ધ પછીના ઇટાલીમાં વીતેલા બાળપણથી લઈને કેમ્બ્રિજમાં રાજીવ ગાંધી સાથેની પ્રેમકથા અને ભારતના વડાપ્રધાન પરિવારમાં વિતાવેલા જીવનના સુખ-દુઃખને આલેખતું આ પુસ્તક પ્રકાશન પૂર્વે જ વૈશ્વિક અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યું છે.
સંસ્મરણો અને પ્રકાશન વિવાદ સંબંધિત મુખ્ય વિગતો
| વિગત | માહિતી |
| પુસ્તકનું નામ | બિલોન્ગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ (Belonging: A Journey of Love) |
| લેખિકા | સોનિયા ગાંધી (ઉંમર 79 વર્ષ) |
| આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રકાશન તારીખ | 10 November |
| વૈશ્વિક પ્રકાશક | આલ્ફ્રેડ એ. નોપ્ફ (નોપ્ફ ડબલડે પબ્લિશિંગ ગ્રુપ) |
| ભારતીય પ્રકાશક (વિવાદિત) | પેંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસ ઇન્ડિયા (PRHI) |
| મુખ્ય વિષયવસ્તુ | બાળપણ, પ્રેમ, કર્તવ્ય, ઇન્દિરા ગાંધી અને રાજીવ ગાંધીની હત્યા, ભારત સાથેનો નાતો |
ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પ્રથમ પોસ્ટ: ‘પ્રેમ, વિયોગ અને પોતાનું સ્થાન શોધવાની સફર’
પોતાની પ્રથમ પોસ્ટમાં સોનિયા ગાંધીએ પુસ્તકનો મુખપૃષ્ઠ પરિચય કરાવતાં કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કેપ્શનમાં જણાવ્યું કે આ પુસ્તક માત્ર એક રાજકીય પ્રવાસ નથી પરંતુ પ્રેમ, કર્તવ્ય, વિયોગ અને પોતાના સાચા સ્થાન (belonging) ને શોધવાની એક અત્યંત અંગત કહાની છે. 19 વર્ષની વયે વર્ષ 1965 માં ઇંગ્લેન્ડના કેમ્બ્રિજમાં રાજીવ ગાંધી સાથે થયેલી પ્રથમ મુલાકાત, 25 February 1968 ના રોજ થયેલા લગ્ન, તેમજ સાસુ ઇન્દિરા ગાંધી અને પતિ રાજીવ ગાંધીની કરુણ હત્યાઓથી તેમના જીવન પર પડેલી અમીટ છાપનું આ પુસ્તકમાં ભાવનાત્મક વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.
પુત્ર રાહુલ ગાંધીનો ભાવુક પ્રતિભાવ
રાહુલ ગાંધીએ પોતાની માતા દ્વારા લિખિત આ સંસ્મરણો પ્રત્યે ઊંડો ગર્વ વ્યક્ત કર્યો હતો. ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધીની 82મી જન્મજયંતિ પ્રસંગે લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતાએ સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું હતું કે અત્યંત ખાનગી સ્વભાવ ધરાવતા સોનિયા ગાંધી માટે પોતાના અંગત જીવનની આ સુંદર અને કરુણ યાત્રાને દુનિયા સમક્ષ મૂકવી સરળ નહોતી. તેમણે ઉમેર્યું કે આ કહાની લાખો લોકો સુધી પહોંચશે અને સ્વર્ગસ્થ પિતા રાજીવ ગાંધી પણ આ ક્ષણે ગર્વથી સ્મિત કરી રહ્યા હશે.
ભારતમાં પ્રકાશન સામે મડાગાંઠ: સંપાદકીય ફેરફારોને લઈને વિવાદ
આ પુસ્તક 10 November ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે પ્રકાશિત થવા જઈ રહ્યું છે, પરંતુ તેની ભારતીય આવૃત્તિ સામે અનિશ્ચિતતાના વાદળો ઘેરાયા છે. પેંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસ ઇન્ડિયા (PRHI) અને લેખિકાના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે કેટલાક ચોક્કસ સંપાદકીય સુધારાઓને લઈને મતભેદ સર્જાયા છે, જેને કારણે વાતચીત અટકી પડી છે. પ્રકાશકના જણાવ્યા અનુસાર, સામાન્ય સમીક્ષા દરમિયાન મોટાભાગના મુદ્દા ઉકેલાઈ ગયા હતા પરંતુ એક ચોક્કસ બાબતે સહમતી સાધી શકાઈ નથી. જોકે, પ્રકાશકે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ નિર્ણય પર કોઈ બાહ્ય દબાણ નથી અને કરારની શરતોને ધ્યાનમાં રાખીને વિગતો ગુપ્ત રાખવામાં આવી છે.
વિપક્ષનો ગંભીર આરોપ: વિવાદિત મુદ્દાઓ હટાવવા દબાણ હોવાનો દાવો
પેંગ્વિન ઇન્ડિયાના આ નિર્ણય બાદ દેશના રાજકારણમાં ગરમાવો આવી ગયો છે. કોંગ્રેસ પક્ષના નેતાઓએ સીધો આક્ષેપ કર્યો છે કે પુસ્તકમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) અને મોદી સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન ચીન દ્વારા ભારતીય જમીન પર કરાયેલા કથિત અતિક્રમણ સંબંધિત ભાગો સામેલ હોવાથી તેને હટાવવા માટે પ્રકાશક પર રાજકીય દબાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
કોંગ્રેસ પક્ષના સૌથી લાંબા સમય સુધી પ્રમુખ રહેલા સોનિયા ગાંધીના અંગત જીવન અને રાજકીય સંઘર્ષોને વાચા આપતું આ પુસ્તક ભારતીય રાજકારણના અનેક ઐતિહાસિક પાસાઓ પરથી પડદો ઊંચકી શકે છે. ભારતમાં સંપાદકીય મતભેદોને કારણે ઊભી થયેલી મડાગાંઠ વચ્ચે, 10 November ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે રિલીઝ થનારું આ પુસ્તક વાચકો અને રાજકીય વિશ્લેષકોમાં ભારે ઉત્સુકતા જગાવી રહ્યું છે.
