અમદાવાદમાં ₹400 કરોડના સ્ટ્રીટલાઇટ પ્રોજેક્ટમાં ₹100 કરોડના ભ્રષ્ટાચારનો આરોપ: ટેન્ડર રદ કરવા વિપક્ષની માગ
સ્માર્ટ સિટી અમદાવાદના માર્ગોને રોશન રાખવા માટે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલું મસમોટું મેન્ટેનન્સ ટેન્ડર વિવાદોના વમળમાં ફસાયું છે. શહેરમાં લાગેલા આશરે 2.22 લાખ સ્ટ્રીટલાઇટ પોલના પાંચ વર્ષના સંચાલન અને જાળવણી માટેના ₹400 કરોડના પ્રોજેક્ટમાં ઓછામાં ઓછા ₹100 કરોડનું મોટું કૌભાંડ આચરવામાં આવ્યું હોવાનો ગંભીર આક્ષેપ વિપક્ષ કોંગ્રેસ દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. એક તરફ શહેરના 70 થી 80 મુખ્ય માર્ગો પર અંધારપટ છવાયેલો હોવાની ફરિયાદો ઉઠી રહી છે, તો બીજી તરફ વહીવટી તંત્ર દ્વારા ચોક્કસ માનીતી એજન્સીને લાભ પહોંચાડવા માટે ટેન્ડરની શરતોમાં વારંવાર ફેરફાર કરી છઠ્ઠી વખત ટેન્ડર બહાર પાડવામાં આવતા પારદર્શિતા સામે મોટા સવાલો ખડા થયા છે.
અમદાવાદમાં સ્ટ્રીટલાઇટ્સનું વર્ગીકરણ
| સ્ટ્રીટલાઇટનો પ્રકાર | કુલ સંખ્યા |
| 30 Watt સુધીની LED | 1,24,123 |
| 31 થી 70 Watt LED | 43,112 |
| 71 થી 135 Watt LED | 51,099 |
| 80 થી 250 Watt LED | 4,001 |
| હાઇ માસ્ટ પોલ (High Mast Pole) | 240 |
| કુલ પોલ / લાઈટ્સ | આશરે 2,22,575 |
ચોક્કસ એજન્સીને ગોઠવવા છઠ્ઠી વખત ટેન્ડર બહાર પડાયાનો આક્ષેપ
કોંગ્રેસના કાઉન્સિલર નિરવ બક્ષીએ તંત્ર પર આકરા પ્રહારો કરતાં જણાવ્યું હતું કે આ મેન્ટેનન્સ ટેન્ડર સામાન્ય પ્રક્રિયા નથી પરંતુ એક મોટો ગોરખધંધો છે. બજારમાં આધુનિક ટેકનોલોજી અને કાર્યક્ષમતા ધરાવતી અસંખ્ય પ્રતિષ્ઠિત એજન્સીઓ ઉપલબ્ધ હોવા છતાં, ટેન્ડરના નિયમો અને લાયકાતના માપદંડો એ રીતે ઘડવામાં આવ્યા છે જેથી અન્ય કંપનીઓ સ્પર્ધામાંથી બહાર થઈ જાય. ચોક્કસ એજન્સીને જ આ કામ પધરાવવા માટે શરતો બદલીને છઠ્ઠી વખત ટેન્ડર જારી કરવામાં આવ્યું હોવાથી સમગ્ર પ્રક્રિયાને તાત્કાલિક અસરથી રદ કરવાની માગણી કરવામાં આવી છે.
70 થી 80 માર્ગો પર અંધારપટ છતાં કરોડોના આંધણ
સ્માર્ટ સિટીના દાવાઓ વચ્ચે વાસ્તવિકતા એ છે કે શહેરના 70 થી 80 જેટલા મહત્વના માર્ગો પર લાંબા સમયથી સ્ટ્રીટલાઇટો બંધ હાલતમાં છે, જેના કારણે સામાન્ય નાગરિકો અને વાહનચાલકો ભારે હાલાકી ભોગવી રહ્યા છે. લોકોની સલામતી જોખમમાં મુકાઈ હોવા છતાં કોર્પોરેશનનું તંત્ર મૂળ સમસ્યા ઉકેલવાને બદલે ચોક્કસ કોન્ટ્રાક્ટરોને આર્થિક ફાયદો કરાવવા માટે ₹400 કરોડના જંગી બજેટની લ્હાણી કરવામાં વ્યસ્ત હોવાનો વિપક્ષે દાવો કર્યો છે.
ટેન્ડરની શરતો સામે ઉઠાવવામાં આવેલા મુખ્ય વાંધાઓ
ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતાનો અભાવ દર્શાવતા પાંચ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ સામે આવ્યા છે:
જૂની RF ટેકનોલોજીનો આગ્રહ: ટેન્ડરમાં અત્યંત જૂની RF કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ દર્શાવાઈ છે. હાલમાં ઉપલબ્ધ LoRaWAN અને LPWAN જેવી સ્માર્ટ ટેકનોલોજીની મદદથી સ્ટ્રીટલાઇટ ઉપરાંત પાણી, ગેસ અને પાર્કિંગ સેવાઓ પણ એક જ નેટવર્ક સાથે જોડી શકાય તેમ હોવા છતાં તેને નજરઅંદાજ કરાઈ છે.
શંકાસ્પદ લાઈટ વિભાજન: ટેન્ડરમાં સામાન્ય સ્ટ્રીટલાઇટ અને ડેકોરેટિવ કે પોસ્ટ-ટોપ લાઈટ્સનું અલગ વર્ગીકરણ કરવામાં આવ્યું છે, જેનું કોઈ સ્પષ્ટ કે વ્યાજબી કારણ રજૂ કરાયું નથી.
નિયમો અને લાયકાતમાં બાંધછોડ: RFP માં સામાન્ય રીતે 2,00,000 કંટ્રોલર્સના અમલીકરણનો અનુભવ માંગવામાં આવતો હોય છે, જ્યારે આ ટેન્ડરમાં લાયકાત ઘટાડીને માત્ર 30,000 કંટ્રોલર્સની કરી દેવામાં આવી છે, જે સીવીસી (CVC) માર્ગદર્શિકાના ઉલ્લંઘન સમાન છે.
કન્સલ્ટન્ટની શંકાસ્પદ નિમણૂક: આટલા મોટા પ્રોજેક્ટમાં કન્સલ્ટન્ટની યોગ્યતા, પૃષ્ઠભૂમિ, અગાઉનો અનુભવ અને અમલીકરણ ક્ષમતા અંગેની કોઈ સ્પષ્ટ વિગતો સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવી નથી.
નેટવર્ક પાછળ ₹25 કરોડનો બિનજરૂરી ખર્ચ: શહેરવ્યાપી નવા કમ્યુનિકેશન નેટવર્ક સ્થાપવા માટે ₹25 કરોડનો જંગી ખર્ચ દર્શાવાયો છે. ખાનગી ટેલિકોમ ઓપરેટર્સના સક્ષમ નેટવર્ક અગાઉથી ઉપલબ્ધ હોવા છતાં નવું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરી સરકારી નાણાંનો વ્યય કરવાનો સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે.
અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના આ મહત્વકાંક્ષી સ્ટ્રીટલાઇટ પ્રોજેક્ટમાં જૂની ટેકનોલોજીનો આગ્રહ અને શરતોમાં વારંવાર કરાયેલા સુધારાઓ વહીવટી પારદર્શિતા સામે ગંભીર સવાલો ઊભા કરે છે. પ્રજાના પરસેવાની કમાણીમાંથી અપાતા કરોડો રૂપિયાના ટેક્સનો સદુપયોગ થાય તે માટે સમગ્ર ટેન્ડર પ્રક્રિયાની તટસ્થ તપાસ થવી અને ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો વચ્ચે આ શંકાસ્પદ ટેન્ડર રદ કરવું અત્યંત અનિવાર્ય જણાય છે.
