દેશના 11 એરપોર્ટનું ખાનગીકરણ કરવાની તૈયારી: રોકાણકારોને આકર્ષવા દેશ-વિદેશમાં યોજાશે રોડ-શો
ભારતીય ઉડ્ડયન ક્ષેત્રને આધુનિક વૈશ્વિક માળખાગત સુવિધાઓથી સજ્જ કરવા અને વિદેશી મૂડીરોકાણના નવા દ્વાર ખોલવા માટે કેન્દ્ર સરકારે ખાનગીકરણના આગામી મોટા તબક્કાની તૈયારીઓ આરંભી દીધી છે. એવિએશન સેક્ટરના વિકાસને નવી ગતિ આપવાના ઈરાદા સાથે વારાણસી અને અમૃતસર સહિત દેશના 11 વ્યૂહાત્મક હવાઈ મથકોનું સંચાલન 50 વર્ષના લાંબા ગાળાના લીઝ પર ખાનગી હાથોમાં સોંપવાની કવાયત તેજ બની છે. આ વખતે ઈજારાશાહી અટકાવી સ્વસ્થ સ્પર્ધા ઊભી કરવા તેમજ નાના કેન્દ્રોનો સમાન વિકાસ સાધવા સરકારે નવીન અભિગમ સાથે રોકાણકારો માટે દેશ-વિદેશમાં રોડ-શો યોજી બિડિંગ પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવાનો રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે.
એરપોર્ટ ખાનગીકરણના 5 બંડલ મોડેલની રૂપરેખા
| બંડલ ક્રમ | મુખ્ય એરપોર્ટ | તેની સાથે જોડાનાર નાના/પ્રાદેશિક એરપોર્ટ | લીઝ મુદત |
| Cluster 1 | વારાણસી (Varanasi) | ગયા (Gaya) અને કુશીનગર (Kushinagar) | 50 Years |
| Cluster 2 | અમૃતસર (Amritsar) | કાંગડા (Kangra) | 50 Years |
| Cluster 3 | ભુવનેશ્વર (Bhubaneswar) | હુબલી (Hubli) | 50 Years |
| Cluster 4 | રાયપુર (Raipur) | ઔરંગાબાદ (Aurangabad) | 50 Years |
| Cluster 5 | તિરુચિરાપલ્લી (Tiruchirappalli) | તિરુપતિ (Tirupati) | 50 Years |
નાના-મોટા હવાઈ મથકોના સંતુલિત વિકાસ માટે 5 ક્લસ્ટર મોડેલ
એરપોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (AAI) દ્વારા અગાઉની પરંપરાથી વિપરીત આ વખતે વ્યક્તિગત ધોરણે એક-એક એરપોર્ટ ઓફર કરવાને બદલે તમામ 11 એરપોર્ટ્સને 5 અલગ-અલગ બંડલમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. આ નવીન જોડાણ હેઠળ મોટા અને વધુ આવક આપતા હવાઈ મથકો સાથે નાના, પ્રાદેશિક અને ધાર્મિક મહત્વ ધરાવતા એરપોર્ટને સાંકળી લેવાયા છે. જેથી ખાનગી કંપનીઓ માત્ર નફાકારક મેટ્રો રૂટ્સ પર જ નજર ન દોડાવે, પરંતુ છેવાડાના વિસ્તારોના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સુવિધાઓના અપગ્રેડેશનની જવાબદારી પણ પ્રામાણિકતાથી નિભાવે.
ઈજારાશાહી ડામવા બિડિંગ મર્યાદા નિર્ધારિત કરાશે
ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર પર માત્ર ગણ્યાગાંઠ્યા કોર્પોરેટ ગૃહોનું એકહથ્થુ શાસન ન સ્થપાય તે હેતુથી કેન્દ્ર સરકારે બિડિંગ નિયમોમાં સખ્તાઈ લાવી છે. દેશમાં કોઈપણ જૂથની એકતરફી મોનોપોલી અટકાવવા માટે એક બિડર મહત્તમ કેટલા એરપોર્ટ કે ક્લસ્ટર ખરીદી શકશે તેના પર નિયંત્રણ લાદવાની તૈયારી કરાઈ છે. હાલમાં અદાણી ગ્રૂપ અને GMR ગ્રૂપ પાસે દેશના મુખ્ય એરપોર્ટ્સનું સંચાલન છે, ત્યારે નવી મર્યાદાઓને કારણે અન્ય સ્પર્ધકો માટે પણ સમાન તકો ઊભી થશે.
વૈશ્વિક રોકાણકારોને આકર્ષવા મુંબઈ, દુબઈ અને સિંગાપોરમાં રોડ-શો
આ બંડલિંગ મોડેલથી આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારોને વાકેફ કરવા અને તેમનો વિશ્વાસ જીતવા સરકારે વૈશ્વિક ફાઇનાન્સિયલ હબ્સમાં પ્રમોશનલ રોડ-શો યોજવાની રૂપરેખા બનાવી છે. મુંબઈ ઉપરાંત દુબઈ અને સિંગાપોર જેવા મોટા નાણાકીય કેન્દ્રોમાં સંભવિત રોકાણકારો અને ફંડ્સ સાથે બેઠકો યોજી પ્રક્રિયાની સ્પષ્ટતા કરાશે. આ યોજના માટે ડિસેમ્બર સુધીમાં ટેન્ડર બહાર પાડીને વર્ષ 2027 ના અંત સુધીમાં સંપત્તિ હસ્તાંતરણની તમામ પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક રખાયો છે.
દિગ્ગજ ભારતીય ગૃહો અને વિદેશી સોવરિન ફંડ્સની ઉત્સુકતા
હવાઈ મથકોના સંચાલનની આ નવી તકમાં સ્થાનિક તેમજ વૈશ્વિક સ્તરે મોટો ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. દેશના વર્તમાન અગ્રણી ઓપરેટર્સ સિવાય જેએસડબલ્યુ (JSW) જેવા ભારતીય ઔદ્યોગિક જૂથોએ પણ એરપોર્ટ એક્વિઝિશનમાં રસ દાખવ્યો છે. આ સાથે પશ્ચિમ એશિયાના વિશાળ સોવરિન વેલ્થ ફંડ્સ પણ ભારતના ઝડપથી વિકસતા એવિએશન માર્કેટમાં મૂડીરોકાણ કરવા આગળ આવી રહ્યા છે.
એરપોર્ટ સંચાલનને નવીન ક્લસ્ટર મોડેલ હેઠળ ખાનગી ક્ષેત્રને સોંપવાની સરકારની આ પહેલ દેશના એવિએશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં મોટો બદલાવ લાવી શકે છે. મોનોપોલી અટકાવવાના નિયમો અને નાના એરપોર્ટના જોડાણથી માત્ર મહાનગરો જ નહીં પરંતુ પ્રવાસન અને તીર્થધામો ધરાવતા પ્રાદેશિક કેન્દ્રોમાં પણ હવાઈ સેવાઓનો સમાન અને ગુણવત્તાસભર વિકાસ સાધ્ય બનશે.
