શ્રીનગરના દલ સરોવરમાં મોટરબોટ અને જેટ સ્કીના સંચાલન પર હાઈકોર્ટની લાલ આંખ: પર્યાવરણ રક્ષણાર્થે તાત્કાલિક રોક

કાશ્મીરની મુલાકાતે જતા પ્રવાસીઓ માટે કુદરતી સૌંદર્યથી ભરપૂર શ્રીનગરનું દલ સરોવર હંમેશા મુખ્ય આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. સરોવરના શાંત જળમાં શિકારાની સવારી ઉપરાંત તાજેતરના સમયમાં મોટરબોટ અને જેટ સ્કી જેવી રોમાંચક જળક્રીડા પ્રવૃત્તિઓનું ચલણ પણ વધ્યું હતું. જોકે, આ આધુનિક સુવિધાઓ અને ઝડપી બોટોને કારણે સરોવરના કુદરતી વાતાવરણ પર ગંભીર જોખમ ઊભું થવાની ચિંતા વધી હતી. જેને ધ્યાને રાખી જમ્મુ-કાશ્મીર હાઈકોર્ટે પર્યાવરણના હિતમાં એક અત્યંત કડક વલણ અપનાવીને બળતણથી ચાલતી તમામ બોટોના સંચાલન પર વચગાળાની રોક લગાવી દીધી છે, જે પ્રવાસીઓ તેમજ સંચાલકો બંને માટે મોટો ઝટકો સાબિત થયો છે.

હાઈકોર્ટની ખંડપીઠનો કડક આદેશ

મુખ્ય ન્યાયાધીશ પુષ્પેન્દ્ર સિંહ ભાટી અને ન્યાયમૂર્તિ રાજેશ સેખરીની સંયુક્ત ખંડપીઠે મોહમ્મદ રફીક મીર દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીની સુનાવણી દરમિયાન આ મહત્ત્વનો ચૂકાદો આપ્યો હતો. અદાલતે તમામ પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ સ્પષ્ટ કર્યું કે વ્યાપક લોકહિત અને કુદરતી સંપત્તિના સંરક્ષણને પ્રાથમિકતા આપવી અનિવાર્ય છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે આગામી આદેશ સુધી આ પ્રતિબંધ કડકાઈથી અમલી રહેશે અને કોઈપણ પ્રકારનું ઉલ્લંઘન સીધું અદાલતની અવમાનના (Contempt of Court) સમાન ગણાશે.

વહીવટી તંત્ર અને પોલીસને અમલીકરણની સૂચના

અદાલતે લેક્સ એન્ડ વોટરવેઝ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી એટલે કે સરોવર અને જળમાર્ગ પ્રબંધન સત્તામંડળ (LCMA), પર્યટન વિભાગ તેમજ સ્થાનિક પોલીસ પ્રશાસનને આદેશનું ચુસ્તપણે પાલન કરાવવા તાકીદ કરી છે. આ પ્રતિબંધ હેઠળ સામાન્ય ઇંધણ આધારિત મોટરબોટ, હાઇ-સ્પીડ જેટ સ્કી તેમજ મોટર લગાવેલા શિકારા સહિતના તમામ યાંત્રિક સાધનોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે. સત્તાવાળાઓને આદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે સરોવરના પાણીમાં બળતણથી ચાલતી કોઈપણ બોટ ન પ્રવેશે તેની તાત્કાલિક અસરથી તકેદારી રાખવામાં આવે.

આ પણ વાંચો: જો અમેરિકા અને પાકિસ્તાન વચ્ચે યુદ્ધ થશે તો ભારત પાકિસ્તાન સાથે ઊભું રહેશે: રાજસ્થાન ભાજપ અધ્યક્ષ મદન રાઠોડનું વિવાદાસ્પદ નિવેદન

આદેશ અને પ્રતિબંધ સંબંધિત મુખ્ય વિગતો

સરોવરના ઇકોસિસ્ટમ અને પર્યાવરણની ચિંતા

ન્યાયાલયે પોતાના અવલોકનમાં ગંભીર ટિપ્પણી કરતા જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન સમયમાં જળાશયો અને નાજુક જળ પ્રણાલીઓનું સંરક્ષણ કરવું એ સમગ્ર સભ્યતા માટે મોટો પડકાર બની રહ્યું છે. પેટ્રોલ કે ડીઝલ જેવા બળતણથી ચાલતી મોટરબોટોમાંથી નીકળતો ધુમાડો, તેલનું ગળતર અને એન્જિનનો અવાજ સરોવરના જૈવવૈવિધ્ય તથા જળચર જીવો માટે અત્યંત હાનિકારક નીવડે છે. તેથી આ પ્રકારનું પ્રદૂષણ રોકી દલ સરોવરની મૂળભૂત સુંદરતા અને શુદ્ધતા અકબંધ રાખવા માટે આ કઠોર પ્રતિબંધ મૂકવો જરૂરી બન્યો હતો.

પર્યટન વિકાસની સાથોસાથ કુદરતી સંપદાની જાળવણી વચ્ચે સમતુલન સાધવું અત્યંત જરૂરી છે. દલ સરોવરમાં એડવેન્ચર સ્પોર્ટ્સ માણવા આવતા પ્રવાસીઓ માટે આ નિર્ણય નિરાશાજનક બની શકે છે, પરંતુ કાશ્મીરની ઓળખ સમાન આ ઐતિહાસિક સરોવરને કાયમી પ્રદૂષણથી બચાવવા માટે અદાલતનું આ પગલું દીર્ઘકાલીન દ્રષ્ટિએ આવકાર્ય અને અનિવાર્ય ગણાઈ રહ્યું છે.