દિવાળી સુધી UPI વ્યવહારો પર કોઈ ચાર્જ નહીં: ₹2,000 થી વધુના પેમેન્ટ પર 0.40% MDR વસૂલવાનો નિર્ણય મોકૂફ
તહેવારોની મોસમમાં ખરીદીના ધમધમાટ વચ્ચે દેશભરના નાના-મોટા વેપારીઓ અને ડિજિટલ પેમેન્ટ ઉપયોગકર્તાઓ માટે મોટા રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) દ્વારા થતા મોટા નાણાકીય વ્યવહારો પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) વસૂલવાના નિર્ણય પર સરકારે છેલ્લી ઘડીએ બ્રેક લગાવી છે. તહેવારો ટાણે કેશલેસ ટ્રાન્ઝેક્શનને વેગ આપવા અને બજારમાં ખરીદીના ઉત્સાહને જાળવી રાખવાના હેતુસર આ ચાર્જનો અમલ દિવાળી પછી સુધી સ્થગિત કરવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવાયો છે. અમલવારીની નિયત તારીખના માત્ર બે દિવસ અગાઉ લેવાયેલા આ પગલાને સરકારના અગાઉના વલણમાંથી પીછેહઠ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
MDR ચાર્જ મોકૂફીની મુખ્ય રૂપરેખા
અગાઉ નક્કી કરાયેલા પરિપત્ર અનુસાર, ₹2,000 થી વધુ રકમના યુપીઆઈ વ્યવહારો પર 15 ઓક્ટોબરથી ફી વસૂલવાની તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી લેવામાં આવી હતી. જોકે, UPI એન્ડ સર્વિસિસ સ્ટિયરિંગ કમિટી અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓએ તેમાં ફેરફાર કર્યો છે:
| વિગત | અગાઉનું આયોજન | સુધારેલો તાજો નિર્ણય |
| ચાર્જ લાગુ થવાની તારીખ | 15 ઓક્ટોબર | દિવાળી પછી સુધી મોકૂફ |
| ટ્રાન્ઝેક્શન મર્યાદા | ₹2,000 થી વધુ રકમ | ₹2,000 થી વધુ (પસંદગીના વ્યવહારો) |
| પ્રસ્તાવિત MDR દર | 0.40% | 0.40% (દિવાળી બાદ અમલી) |
| કેટેગરી | P2M (પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ) | પસંદગીના P2M ટ્રાન્ઝેક્શન પૂરતો |
P2M વ્યવહારો અને સામાન્ય નાગરિકો પર અસર
આ ચાર્જ મુખ્યત્વે પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) વ્યવહારો સાથે સંકળાયેલો છે, એટલે કે જ્યારે કોઈ સામાન્ય ગ્રાહક દુકાનદાર, મોલ કે વ્યવસાયિક સંસ્થાને ક્યુઆર કોડ અથવા યુપીઆઈ આઈડી દ્વારા ચૂકવણી કરે છે:
ગ્રાહકો પર બોજ નહીં: આ ચાર્જ મૂળભૂત રીતે મર્ચન્ટ એટલે કે વેપારીઓ પાસેથી વસૂલવાનું આયોજન છે, ગ્રાહકો પાસેથી નહીં.
પસંદગીના ટ્રાન્ઝેક્શન પૂરતો નિયમ: સમગ્ર યુપીઆઈ ઇકોસિસ્ટમ પર નહીં પરંતુ માત્ર પસંદગીના મોટા વેપારી વ્યવહારો પર જ આ દર લાગુ થવાનો હતો.
દિવાળી દરમિયાન મફત સેવા: દિવાળી સુધી આ નિર્ણય પાછળ ઠેલાતાં તહેવારોની ખરીદી દરમિયાન વેપારીઓએ કોઈપણ પ્રકારનો વધારાનો પ્રોસેસિંગ ચાર્જ ચૂકવવો પડશે નહીં.
MDR ગણતરીનું ઉદાહરણ
સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત કરાયેલા 0.40% ના દર મુજબ વ્યવહારો પર થતી નાણાકીય અસરનું ગણિત આ મુજબ છે:
જો કોઈ ગ્રાહક દુકાનદારને ₹10,000 નું પેમેન્ટ કરે, તો 0.40% લેખે તેના પર ₹40 નો MDR ચાર્જ બને છે.
આ ચાર્જ વેપારીના ખાતામાંથી કપાત થવાનો પ્રસ્તાવ છે.
જોકે, હાલ પૂરતો આ અમલ અટકી જતાં દિવાળીના તહેવારોમાં મોટા મૂલ્યના પેમેન્ટ્સ પણ વિનામૂલ્યે પ્રોસેસ થશે.
તહેવારોની મોસમ વેપારીઓ માટે વાર્ષિક વેચાણનો સૌથી મોટો સમયગાળો હોય છે, અને તેવા સમયે 0.40% નો વધારાનો ખર્ચ તેમના નફાના માર્જિન પર સીધી અસર કરી શક્યો હોત. સરકારે સમય પારખીને લીધેલા આ યુ-ટર્નથી બજારમાં રોકડને બદલે ડિજિટલ વ્યવહારોને વધુ પ્રોત્સાહન મળશે. હવે દિવાળીના તહેવારો પૂર્ણ થયા બાદ સત્તાવાળાઓ આ ચાર્જ કઈ ચોક્કસ તારીખથી લાગુ કરે છે અને તેમાં કયા ચોક્કસ વેપારી જૂથોને આવરી લેવામાં આવે છે, તે માટે જાહેર થનારી નવી માર્ગદર્શિકા પર સૌની નજર રહેશે.
