ચૂંટણી પંચ અને SIR વિવાદમાં 42 પૂર્વ ન્યાયાધીશોની વિપક્ષને ચેતવણી: પુરાવા વગરના પાયાવિહોણા આક્ષેપો લોકશાહી અને બંધારણીય સંસ્થાઓ માટે ખતરારૂપ
ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) પ્રક્રિયા અને વિરોધ પક્ષો દ્વારા લગાવવામાં આવી રહેલા ‘વોટ ચોરી’ના આક્ષેપો વચ્ચે હવે દેશના ન્યાયિક ક્ષેત્રના દિગ્ગજો મેદાનમાં આવ્યા છે. દેશના 42 પૂર્વ ન્યાયાધીશોએ એક સંયુક્ત ખુલ્લો પત્ર જાહેર કરીને વિરોધ પક્ષો અને આંદોલનકારી સંગઠનોને બંધારણીય સંસ્થાઓ પર નક્કર પુરાવા વિના પાયાવિહોણા હુમલા કરવા સામે ગંભીર ચેતવણી આપી છે. પૂર્વ જજોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પુરાવા વિના સંસ્થાઓની વિશ્વસનીયતા પર પ્રહાર કરવાથી લોકતાંત્રિક પ્રક્રિયામાં સામાન્ય પ્રજાનો વિશ્વાસ ડગમગી શકે છે, જેથી રાજકીય પક્ષોએ રસ્તા પર ઉતરવાને બદલે બંધારણીય અને કાયદાકીય માર્ગ અપનાવવો જોઈએ.
પૂર્વ ન્યાયાધીશોની દલીલ અને SIR પ્રક્રિયાનું સમર્થન
42 પૂર્વ જજો દ્વારા જારી કરાયેલા પત્રમાં મુખ્યત્વે નીચે મુજબના મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે:
પુરાવા આધારિત વિરોધ: કોઈપણ લોકશાહીમાં સંસ્થાના કામકાજ સામે સવાલ ઉઠાવવો કે ખામીઓ દર્શાવવી એ પક્ષોનો અધિકાર છે, પરંતુ આવા ગંભીર આક્ષેપો કરતી વખતે પૂરતા અને મજબૂત પુરાવા રજૂ કરવા અનિવાર્ય છે.
કાયદાકીય દાયરામાં પ્રક્રિયા: પૂર્વ જજોએ ચૂંટણી પંચની SIR ઝુંબેશનું સમર્થન કરતાં જણાવ્યું કે મતદાર યાદી સુધારણા સંપૂર્ણપણે કાયદાકીય માળખા અને નિયમો અનુસાર થઈ રહી છે.
સંસ્થાઓની ગરિમા: વારંવાર બંધારણીય સંસ્થાઓ પર આધારહીન આક્ષેપો કરવાથી સમગ્ર ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને દેશની લોકશાહી સામે મોટો ખતરો ઊભો થાય છે.
42 પૂર્વ જજોના પત્ર અને વર્તમાન વિવાદની મુખ્ય વિગતો
સમગ્ર પત્રવ્યવહાર અને તેની પાછળના રાજકીય-ન્યાયિક ઘટનાક્રમની રૂપરેખા નીચે મુજબ છે:
| પરિમાણ / પાસું | ચોક્કસ માહિતી અને વિગત |
| પત્ર જારી કરનાર | દેશની વિવિધ અદાલતોના 42 પૂર્વ ન્યાયાધીશો (Former Judges) |
| મુખ્ય ચેતવણી | પુરાવા વગર બંધારણીય સંસ્થાઓ (ચૂંટણી પંચ) પર હુમલા બંધ કરવા |
| મુખ્ય સલાહ | રાજકીય પક્ષોએ લોકશાહી અને કાયદાકીય માર્ગે ફરિયાદ કરવી |
| SIR પ્રક્રિયા પર વલણ | પ્રક્રિયા નિયમો મુજબ કાયદેસર હોવાનું સમર્થન |
| વિપક્ષનો મુખ્ય આક્ષેપ | સ્પેશિયલ ઈન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) દ્વારા મોટા પાયે ‘વોટ ચોરી’ |
| વિપક્ષી કાર્યવાહી | કોર્ટમાં અનેક અરજીઓ દાખલ; સંસદથી જંતર-મંતર સુધી સતત દેખાવો |
અદાલતી અરજીઓ અને વિપક્ષના આક્ષેપો
બીજી તરફ, વિપક્ષી INDIA બ્લોક અને વિવિધ નાગરિક સંગઠનોનું કહેવું છે કે SIR પ્રક્રિયા પારદર્શક નથી અને તેના કારણે લાખો સાચા મતદારોના નામ યાદીમાંથી કમી થઈ જવાનું જોખમ રહેલું છે:
કોર્ટમાં અરજીઓ: આ મામલે ચૂંટણી પંચના ડેટા વેરિફિકેશન અને કામગીરીની ચોકસાઈ સામે સુપ્રીમ કોર્ટ અને વિવિધ હાઈકોર્ટમાં અનેક પિટિશનો દાખલ કરવામાં આવી છે.
રાજીનામાની માંગ: વિપક્ષી પક્ષો મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારના તાત્કાલિક રાજીનામા અને આખી પ્રક્રિયા રદ કરવાની માંગ પર મક્કમ છે.
દિલ્હીમાં ઉગ્ર દેખાવો અને રાહુલ ગાંધીનો ‘100 FIR’ ટાર્ગેટ
રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં આ વિવાદને લઈને સતત ઘર્ષણ ચાલી રહ્યું છે. રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધીના નેતૃત્વમાં સંસદથી ચૂંટણી પંચ અને જંતર-મંતર તરફ યોજાયેલી માર્ચ દરમિયાન પોલીસે વિપક્ષી સાંસદોની અટકાયત કરી હતી.
આકાશવાણી ભવન બહાર રાતભર ચાલેલા ધરણાં અને પોતાની સામે નોંધાયેલી નવી FIR પર કટાક્ષ કરતાં રાહુલ ગાંધીએ જણાવ્યું હતું કે, તેમની સામે પહેલેથી 45 કેસ ચાલી રહ્યા છે અને તેમનો ‘ટાર્ગેટ 100 FIR’ પૂર્ણ કરવાનો છે, માટે તેઓ આવી પોલીસ કાર્યવાહીથી ડરીને પીછેહઠ કરવાના નથી.
એક તરફ જ્યારે સંસદસભ્યો અને રાજકીય પક્ષો રસ્તા પર ઉતરીને ચૂંટણી પંચની સ્વાયત્તતા સામે પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યા છે, ત્યારે 42 પૂર્વ ન્યાયાધીશો દ્વારા જાહેર કરાયેલો આ પત્ર અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. પૂર્વ જજોનો આ સંદેશ સ્પષ્ટ કરે છે કે લોકશાહીમાં અસંમતિ અને વિરોધનું સ્થાન સર્વોપરી છે, પરંતુ તે સનસનાટી કે પાયાવિહોણા આક્ષેપોને બદલે કાયદાકીય તથ્યો અને અદાલતી મંચ પર આધારિત હોવો જોઈએ જેથી બંધારણીય સંસ્થાઓનું સન્માન જળવાઈ રહે.
