સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની ખુરશી માટે ભારત સામે તાજિકિસ્તાન મેદાને: 2028-29 ના કાર્યકાળ માટે રોમાંચક કૂટનીતિક જંગ

વૈશ્વિક મંચ પર આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સુરક્ષાના નિર્ણયો લેતી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) ની અસ્થાયી બેઠક મેળવવા માટે કૂટનીતિક ગતિવિધિઓ તેજ બની છે. વર્ષ 2028-29 ના 2 વર્ષના કાર્યકાળ માટે એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રની એકમાત્ર બેઠક પર તાજિકિસ્તાને સત્તાવાર દાવેદારી નોંધાવતાં વૈશ્વિક રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા જાગી છે. ન્યૂયોર્ક ખાતે યોજાયેલી યુએન મહાસભાના સત્રમાં તાજિકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી સિરોજિદ્દીન મુહરિદ્દીને કરેલી આ જાહેરાત બાદ ભારત સાથે સીધો મુકાબલો નક્કી થયો છે. ભારત પોતાના 9મા કાર્યકાળ માટે મજબૂત દાવેદાર ગણાઈ રહ્યું છે ત્યારે તાજિકિસ્તાનની પ્રથમ વખતની એન્ટ્રીએ જૂન 2027 માં યોજાનારી ચૂંટણીને અત્યંત રસપ્રદ બનાવી દીધી છે.

બંને દેશોની દાવેદારી અને કૂટનીતિક સમીકરણો

આ પ્રતિષ્ઠિત બેઠક મેળવવા માટે ઉમેદવાર દેશે યુએન જનરલ એસેમ્બલીમાં હાજર રહીને મતદાન કરનારા સભ્ય દેશોના ઓછામાં ઓછા બે-તૃતીયાંશ (આશરે 129 દેશો) મતો ગુપ્ત મતદાન દ્વારા મેળવવા જરૂરી બને છે. બંને દેશોની સ્થિતિ અને સમર્થનનું માળખું નીચે મુજબ છે:

કૂટનીતિક રેસ કેમ બની અત્યંત રોમાંચક?

તાજિકિસ્તાનને 57 સભ્ય દેશો ધરાવતા ‘ઓર્ગેનાઇઝેશન ઓફ ઇસ્લામિક કોઓપરેશન’ (OIC) નું સત્તાવાર સમર્થન મળેલું હોવાથી આંકડાકીય દ્રષ્ટિએ મુકાબલો રસાકસીભર્યો બની શકે છે. ગુપ્ત મતદાન પદ્ધતિ હોવાને કારણે નાના દેશો ઘણીવાર મોટા વૈશ્વિક દેશો સામે એકજૂથ થઈને મતદાન કરતા જોવા મળે છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય અને વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે અખાતી દેશો, આફ્રિકન રાષ્ટ્રો, કેરેબિયન ક્ષેત્ર તેમજ ટાપુ દેશો સાથે વ્યાપક સંપર્ક સાધીને પોતાનું જનસમર્થન મજબૂત બનાવવાની રણનીતિ પર કામ શરૂ કર્યું છે.

આ પણ વાંચો: સંતરામપુરના હીરાપુર નજીક ST બસ અને બાઈક વચ્ચે ભયાનક અકસ્માત: વતન પરત ફરી રહેલા 2 યુવકોના કરુણ મોત, 1 ગંભીર

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) નું બંધારણ

આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વ્યવસ્થા જાળવતી આ સર્વોચ્ચ સંસ્થાનું માળખું નીચે મુજબ કાર્યરત છે:

સુરક્ષા પરિષદમાં ભારતનો ભવ્ય ટ્રેક રેકોર્ડ

ભારતે અગાઉ 1950-51, 1967-68, 1972-73, 1977-78, 1984-85, 1991-92, 2011-12 તેમજ છેલ્લે 2021-22 દરમિયાન કાઉન્સિલમાં અસ્થાયી સભ્ય તરીકે પ્રભાવશાળી કામગીરી બજાવી છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ભારતે સરહદ પારના આતંકવાદ વિરોધી કાયદાઓ, દરિયાઈ સુરક્ષા પહેલ અને પીસકીપિંગ મિશનના સુધારા પર વૈશ્વિક ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાવ્યું હતું. ભારત કાયમી સભ્યપદ માટે સક્રિય ‘G-4’ જૂથ (ભારત, જાપાન, જર્મની, બ્રાઝિલ) નો પણ અગ્રણી હિસ્સો છે.

2028-29 ના કાર્યકાળ માટેની આ ચૂંટણી જૂન 2027 માં યોજાવાની છે, પરંતુ અત્યારથી જ શરૂ થયેલી કૂટનીતિક ખેંચતાણ દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે દરેક વોટનું મૂલ્ય કેટલું મહત્વનું છે. વિશાળ વૈશ્વિક પ્રભાવ, ગ્લોબલ સાઉથનો અવાજ અને પશ્ચિમી દેશોના મજબૂત સમર્થનને કારણે ભારતનું પલડું ભારે જરૂર જણાય છે, પરંતુ ગુપ્ત મતદાન અને OIC જૂથબંધી વચ્ચે ભારત માટે એક-એક વોટ એકત્રિત કરવાની રાજદ્વારી કવાયત અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.