પાકિસ્તાન સાથે વધતી નિકટતા અને આતંકવાદની ઉપેક્ષા સામે વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરનો આકરો સૂર: ભારત-અમેરિકા સંબંધો પર અસરની આપી ચેતવણી

વૈશ્વિક રાજદ્વારી મંચ પર ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી હોવા છતાં, વોશિંગ્ટન અને ઇસ્લામાબાદ વચ્ચે વધતી જતી નિકટતાએ નવી દિલ્હીની ચિંતાઓમાં વધારો કર્યો છે. ન્યૂયોર્કમાં યોજાયેલા એક વૈશ્વિક મંચ પર ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે અત્યંત સ્પષ્ટ અને કડક શબ્દોમાં અમેરિકાને ચેતવણી આપી છે કે સરહદ પારના આતંકવાદ અંગે ભારતની સુરક્ષા ચિંતાઓને નજરઅંદાજ કરવી બંને દેશોના દ્વિપક્ષીય સંબંધો માટે હિતાવહ નથી. પરસ્પર સંવેદનશીલતા અને સાર્વભૌમત્વની અવગણના દ્વિપક્ષીય ભાગીદારી પર નકારાત્મક અસર પાડી શકે છે તેવો નિર્દેશ આપીને ભારતે સ્પષ્ટ રાજદ્વારી સંદેશ રવાના કર્યો છે.

સરહદ પારના આતંકવાદ પર ભારતનો કડક સંદેશ

‘એશિયા સોસાયટી પોલિસી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ’ ખાતે સંબોધન કરતાં એસ. જયશંકરે પાકિસ્તાનનું નામ લીધા વિના આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે નોંધ્યું કે ભારતે દાયકાઓથી પાડોશી દેશ દ્વારા જાણીજોઈને રાજ્ય નીતિના ભાગરૂપે ચલાવવામાં આવતા આતંકવાદનો સામનો કર્યો છે. જયશંકરે ઉમેર્યું કે જો કોઈ બાબત ભારત માટે અસ્તિત્વ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જેટલી સંવેદનશીલ હોય અને સહયોગી દેશ દ્વારા તેની પૂરતી સમજણ કે કદર ન કરવામાં આવે, તો સંબંધોમાં ખટાશ ઊભી થવી સ્વાભાવિક છે. ભાગીદાર દેશ દ્વારા મુખ્ય ચિંતાઓને સંપૂર્ણ રીતે સ્વીકારવામાં ન આવે તો તેની સીધી અસર વ્યૂહાત્મક જોડાણ પર પડે છે.

સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ અને રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ

આ કડક પ્રતિક્રિયા પાછળ અમેરિકાના તાજેતરના રાજકીય વલણને મુખ્ય કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. તાજેતરમાં યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) માં પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફના ભાષણનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કર્યો હતો. આ ભાષણમાં શરીફે ભારતના ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ (Op Sindoor) સંદર્ભે પ્રમુખના “સમયસર હસ્તક્ષેપ” બદલ આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો, જેને લઈને ભારતીય વિદેશ નીતિ વર્તુળોમાં ભારે નારાજગી જોવા મળી હતી.

આ પણ વાંચો: બિહારમાં કાયદો-વ્યવસ્થા સામે સવાલો: ગયામાં ટેકરી નજીક સગીર યુગલ સાથે મારપીટ અને દુર્વ્યવહાર, 2 શખ્સોની ધરપકડ

ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર અને આર્થિક પડકારો

દ્વિપક્ષીય વેપાર વાટાઘાટો અને સંભવિત મુક્ત વેપાર કરાર અંગે પૂછાયેલા પ્રશ્નોના ઉત્તરમાં વિદેશ મંત્રીએ બંને દેશોના આર્થિક માળખા વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કર્યો હતો. આ અંગેના મુખ્ય મુદ્દા નીચે મુજબ છે:

જમીની વાસ્તવિકતા અને ‘Section 301’ પ્રક્રિયાની ગૂંચવણ

વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલના નિવેદનોનો હવાલો આપતાં જયશંકરે જણાવ્યું કે વેપાર વાટાઘાટોને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે ધીરજ અને ઝીણવટભરી વિગતોની જરૂર હોય છે. ભારત અને યુએસ વચ્ચે માથાદીઠ આવક અને ઉત્પાદન ક્ષમતામાં મોટો તફાવત છે, તેથી ઝડપી સમજૂતીની અપેક્ષા જમીની જટિલતાઓ સામે ટકરાઈ હતી. હાલ અમેરિકન પક્ષે ચાલી રહેલી નવી ‘301 પ્રક્રિયા’ આગળ વધી રહી હોવાથી, આ કરારને કયા તબક્કે આખરી ઓપ આપવો તે મહત્વનો પ્રશ્ન છે. જો આ સમજૂતી સુપેરે સંપન્ન થશે, તો તે બંને દેશોના સંબંધોને ફરીથી પાટા પર લાવવામાં મોટો ફાળો આપશે.

વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરનું આ નિવેદન સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત આર્થિક અને વેપાર ક્ષેત્રે સહયોગ માટે તૈયાર છે, પરંતુ તે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આતંકવાદના મુદ્દે કોઈ સમાધાન કરવા તૈયાર નથી. અમેરિકા અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની નિકટતા સામે નવી દિલ્હીએ સ્પષ્ટ રેખા દોરી દીધી છે કે સાચી ભાગીદારી પરસ્પર વિશ્વાસ અને સુરક્ષા ચિંતાઓના સન્માન પર જ ટકી શકે છે. આગામી સમયમાં વેપાર સમજૂતી અને સરહદી મુદ્દાઓ પર બંને દેશો કેવું વલણ અપનાવે છે, તેના પર ભારત-અમેરિકા સંબંધોનું ભવિષ્ય નિર્ભર રહેશે.