પાકિસ્તાનનો સાથ આપનાર તૂર્કિયેનો યુ-ટર્ન: ભારત સાથે સંબંધો સુધારવા માસ્ટરપ્લાન!

આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ક્યારેય કોઈ કાયમી મિત્ર કે દુશ્મન હોતું નથી, માત્ર હિતો જ સર્વોપરી હોય છે. અત્યાર સુધી પાકિસ્તાનની ખુલ્લેઆમ તરફદારી કરનાર તૂર્કિયેના વલણમાં હવે એક મોટો અને આશ્ચર્યજનક બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે, જેણે વૈશ્વિક સ્તરે નવા સમીકરણો ઊભા કર્યા છે.

તૂર્કિયે દ્વારા ભારત સાથે સંબંધો સુધારવાના પ્રયાસો

ઓપરેશન સિંદૂર અને પાકિસ્તાનને સમર્થન આપવાને કારણે ભારત અને તૂર્કિયે વચ્ચે લાંબા સમયથી તણાવ ચાલી રહ્યો હતો. પરંતુ હવે તૂર્કિયે પોતાના આ વલણમાં યુ-ટર્ન લઈને ભારત સાથે રાજદ્વારી અને આર્થિક સંબંધો સુધારવા માટે આગળ વધી રહ્યું છે. જૂન મહિનામાં તૂર્કિયેના વિદેશ મંત્રી હાકન ફિદાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે ભારત સાથે તેમની કોઈ ભૌગોલિક સીમા કે સીધો દ્વિપક્ષીય વિવાદ નથી અને બંને દેશો વચ્ચે કોઈ નકારાત્મક ઇતિહાસ પણ રહ્યો નથી.

SCOનું પૂર્ણ સભ્ય બનવાની ઈચ્છા અને તૂર્કિયેની રણનીતિ

તૂર્કિયે હવે ‘શંઘાઈ સહયોગ સંગઠન’ (SCO) નું પૂર્ણ સભ્ય બનવા માટે પણ ભારે આતુરતા દાખવી રહ્યું છે. જોકે, તૂર્કિયેના પ્રમુખ રજબ તૈયબ એર્દોગને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પગલાનો અર્થ એ નથી કે તેઓ પશ્ચિમી દેશો કે પોતાના અન્ય વૈશ્વિક ગઠબંધનોથી અલગ થઈ રહ્યા છે, પરંતુ તે સંતુલિત વિદેશનીતિનો એક ભાગ છે.

આ પણ વાંચો: સુરતની સમરસ હોસ્ટેલના ભોજનમાંથી મરેલો વંદો નીકળતા હોબાળો!

ભારત સાથે આર્થિક ભાગીદારી વધારવાની લાલસા

તૂર્કિયેના આ બદલાવ પાછળનું સૌથી મોટું કારણ આર્થિક લાભ છે. તૂર્કિયે ભારતીય વેપાર, વિદેશી રોકાણ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રે પોતાની પકડ મજબૂત કરવા માંગે છે. સાથે જ ભારતીય પ્રવાસીઓ પણ તૂર્કિયેના ટૂરિઝમ સેક્ટર માટે ખૂબ મહત્વના છે. હાલમાં તૂર્કિયે ભારતને માર્બલ, મશીનરી અને કૃષિ ચીજવસ્તુઓ નિકાસ કરે છે, જ્યારે ભારત તરફથી કેમિકલ્સ, મશીનરી અને ઓટોમોબાઈલ પાર્ટ્સ આયાત કરવામાં આવે છે.

કાશ્મીર મુદ્દો અને ભૂતકાળનો તણાવ

અગાઉ પહલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતની સૈન્ય કાર્યવાહીની તૂર્કિયેએ આકરી ટીકા કરી હતી અને પ્રમુખ એર્દોગન પણ જમ્મુ-કાશ્મીર મુદ્દે પાકિસ્તાનનું સમર્થન કરતા આવ્યા છે. એટલું જ નહીં, ઓપરેશન સિંદૂર વખતે પાકિસ્તાન દ્વારા તૂર્કિયેમાં બનેલા ડ્રોનના ઉપયોગના અહેવાલો પણ આવ્યા હતા. જોકે, તૂર્કિયેએ હવે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પાકિસ્તાન સાથેનો તેનો સૈન્ય સહયોગ જૂના સંરક્ષણ કરાર હેઠળ છે અને તેનો હેતુ ભારત વિરુદ્ધનો નથી.

સંબંધો સુધરવાના હકારાત્મક સંકેતો અને સહયોગ

લાંબા તણાવ બાદ એપ્રિલ 2026માં ચાર વર્ષના અંતરાલ પછી ભારત અને તૂર્કિયે વચ્ચે વિદેશ કાર્યાલય સ્તરની મંત્રણા પુનઃ શરૂ થઈ છે. એટલું જ નહીં, તાજેતરમાં કુખ્યાત ડ્રગ સ્મગલર સલીમ ડોલાના પ્રત્યાર્પણમાં પણ તૂર્કિયેએ ભારતને મદદ કરી છે, જે બંને દેશો વચ્ચે વધતા પરસ્પર વિશ્વાસના સારા સંકેતો પૂરા પાડે છે.

આમ, ભૂતકાળના મતભેદો અને પાકિસ્તાન પ્રત્યેના નિકટના સંબંધો હોવા છતાં તૂર્કિયે હવે આર્થિક જરૂરિયાતો અને બદલાતા વૈશ્વિક પ્રવાહોને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સાથેના સંબંધોને નવો આકાર આપી રહ્યું છે. આગામી સમયમાં આ કૂટનીતિક પહેલ બંને દેશોના વેપાર અને સંબંધો માટે કેટલી ફળદાયી સાબિત થાય છે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.