ક્રૂડમાં રશિયા ટોચે, જ્યારે LPG અને LNGમાં અમેરિકા નંબર-1!

વૈશ્વિક રાજકારણ અને આર્થિક સમીકરણો જ્યારે બદલાતા હોય, ત્યારે દેશની ઊર્જા સુરક્ષા (એનર્જી સિક્યોરિટી) સૌથી મોટો મુદ્દો બની જાય છે. ઓગસ્ટ 2026માં ભારતે પોતાની ઊર્જા આયાત વ્યૂહરચનામાં કેટલાક ચોંકાવનારા અને મહત્ત્વપૂર્ણ બદલાવ કર્યા છે, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારનું ધ્યાન પોતાના તરફ ખેંચ્યું છે.

રશિયા હજુ પણ ભારતનો સૌથી મોટો ક્રૂડ સપ્લાયર

પશ્ચિમી દેશોના કડક પ્રતિબંધો અને વૈશ્વિક દબાણ છતાં, ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે રશિયા ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાય કરનારો સૌથી મોટો દેશ બની રહ્યો છે. જોકે, ચીન દ્વારા રશિયન ક્રૂડની ભારે ખરીદી અને રશિયા તરફથી મળતા ડિસ્કાઉન્ટમાં ઘટાડો થવાને કારણે ભારતની કુલ આયાતમાં સામાન્ય ઘટાડો નોંધાયો છે.

ભારત, તૂર્કીયે અને મોરક્કો કરી રહ્યા છે રશિયાને પેટ્રોલ-ડીઝલની નિકાસ

યુક્રેન સાથેના સંઘર્ષના કારણે રશિયાની ઘરઆંગણાની રિફાઇનરીઓને મોટું નુકસાન પહોંચ્યું છે. આ અનોખી પરિસ્થિતિના કારણે હવે ભારત, તૂર્કીયે અને મોરક્કો સાથે મળીને રશિયાને જ પેટ્રોલ (ગેસોલીન) અને ડીઝલની નિકાસ કરી રહ્યા છે, જે એક મોટો વળાંક છે.

આ પણ વાંચો: નેપાળમાં પૂર અને ભૂસ્ખલનથી 1200થી વધુના મોત, 4000 લાપતા!

અમેરિકા બન્યો ભારતનો સૌથી મોટો LPG અને LNG સપ્લાયર

મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા ભૂ-રાજકીય તણાવ અને હોર્મુજ સ્ટ્રેટમાં જહાજોની અવરજવરમાં અડચણોને કારણે ભારતે પોતાની ગેસ આયાત નીતિ બદલી છે. પરિણામે, અમેરિકા ભારતને LPG અને LNG સપ્લાય કરનારો નંબર-1 ભાગીદાર બની ગયો છે:

LPG આયાત: ઓગસ્ટ મહિનામાં ભારત દ્વારા આયાત થયેલા કુલ 1.1 મિલિયન ટન LPGમાંથી એકલા અમેરિકાનો હિસ્સો 51 ટકા (0.6 મિલિયન ટન) રહ્યો હતો. ત્યારબાદ UAE અને અલ્જીરિયા (અનુક્રમે 0.1 મિલિયન ટન) મુખ્ય સપ્લાયર રહ્યા.

LNG આયાત: કુલ 2.2 મિલિયન ટન LNG આયાતમાંથી અમેરિકાએ 38 ટકા એટલે કે 0.8 મિલિયન ટનની સપ્લાય કરી હતી. ત્યારબાદ ઓમાન (0.5 મિલિયન ટન) અને નાઈજીરિયા (0.4 મિલિયન ટન) પાસેથી ખરીદી કરાઈ હતી.

દૂરના દેશોમાંથી આયાતથી વધ્યો ખર્ચ

ઊર્જા નિષ્ણાતોના મતે, અખાતી દેશો પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને અમેરિકા અને આફ્રિકા જેવા દૂરના દેશોમાંથી ગેસ મંગાવવાથી ઊર્જા સુરક્ષા તો મજબૂત થઈ છે, પરંતુ લાંબી દરિયાઈ મુસાફરી અને જહાજોના ભાડા તથા વીમા પ્રીમિયમ વધી જવાના કારણે કુલ આયાત ખર્ચમાં પણ મોટો વધારો થયો છે.

આમ, ઓગસ્ટ 2026ના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ભારત વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે સતત નવી રણનીતિઓ અપનાવી રહ્યું છે. એક તરફ રશિયા સાથેનું તેલનું જોડાણ યથાવત છે, તો બીજી તરફ ગેસ માર્કેટમાં અમેરિકાનું વર્ચસ્વ વધવું એ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક નવા સમીકરણો ઊભા કરી રહ્યું છે.