સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સ્વદેશી ઉત્પાદન અને ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ અભિયાનને નવી ઊંચાઈ આપતી મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ ગુજરાતના નામે નોંધાઈ છે. ભારતીય સેનાની સરહદી સજ્જતા વધારવા માટે અત્યાધુનિક ઓલ-ટેરેન વાહન ‘BvS10 સિંધુ’ના નિર્માણનો વિધિવત પ્રારંભ સુરત ખાતે કરવામાં આવ્યો છે. લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T) અને બ્રિટનની જાણીતી કંપની BAE સિસ્ટમ્સના સંયુક્ત સહયોગથી આ ખાસ સૈન્ય વાહનો તૈયાર થઈ રહ્યા છે. હિમાલયની માઇનસ ડિગ્રી ઠંડી હોય, કચ્છનું દલદલ કે રણની કાળઝાળ ગરમી—દરેક અતિવિષમ ભૂગોળમાં સૈનિકો અને લશ્કરી સાધનસામગ્રીને સુરક્ષિત રીતે પહોંચાડવાની અદભુત ક્ષમતા ધરાવતું આ વાહન ભારતીય સેનાની ઓપરેશનલ તાકાતમાં મોટો વધારો કરશે.
‘BvS10 સિંધુ’ ઓલ-ટેરેન વાહનની મુખ્ય વિગતો
| પરિમાણ / પાસું | વાહનની ક્ષમતા અને ઉત્પાદન સંબંધી તથ્યો |
| વાહનનું નામ | BvS10 સિંધુ (આર્ટિક્યુલેટેડ ઓલ-ટેરેન વ્હીકલ) |
| ઉત્પાદન સ્થળ | L&T આર્મર્ડ સિસ્ટમ્સ કોમ્પ્લેક્સ, સુરત (ગુજરાત) |
| ભાગીદારી / સહયોગ | લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T) અને BAE સિસ્ટમ્સ (UK) |
| પ્રથમ તબક્કાનું ઉત્પાદન | 18 વાહનો (પ્રારંભિક લૉટ) |
| અત્યંત ઊંચાઈ ક્ષમતા | દરિયાઈ સપાટીથી 18,000 ફૂટ સુધી કાર્યક્ષમ |
| તાપમાન સહનશીલતા | -55°C (લદ્દાખ) થી +55°C (કચ્છનું રણ) |
| ડિઝાઇન વિશેષતા | આર્ટિક્યુલેટેડ (બે ભાગ એકબીજા સાથે જોડાયેલી સાંધાવાળી બોડી) |
| ઉપયોગનું પ્રાથમિક ક્ષેત્ર | ઉત્તરીય (ચીન સરહદ) અને પશ્ચિમી (પાકિસ્તાન સરહદ) મોરચો |
લદ્દાખના હિમપ્રપાતથી કચ્છની કાળઝાળ ગરમી સુધી અજેય
‘BvS10 સિંધુ’ વાહનની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની અસાધારણ આબોહવાકીય અનુકૂળતા છે. તે પૂર્વી લદ્દાખ જેવા અત્યંત ઊંચાઈવાળા ક્ષેત્રોમાં 18,000 ફૂટ સુધી માઇનસ 55 ડિગ્રી સેલ્સિયસની થીજવી દેતી ઠંડીમાં પણ એન્જિન બંધ પડ્યા વિના સડસડાટ ચાલી શકે છે. આ જ વાહન પશ્ચિમે કચ્છના કાદવ-કીચડવાળા દલદલ અને રણના 55 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાનમાં પણ એટલી જ ક્ષમતા સાથે ફરજ બજાવી શકે છે. આ વાહનની બે ભાગોને સાંકળતી ખાસ આર્ટિક્યુલેટેડ ડિઝાઇન ખાડા-ટેકરા કે ઢોળાવવાળી જમીન પર સંતુલન જાળવી રાખે છે, જેથી જવાનો, દારૂગોળો અને સંચાર સાધનો કોઈપણ ઝટકા વિના સુરક્ષિત પહોંચાડી શકાય છે.
સુરતમાં ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર સાથે ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ને વેગ
સંરક્ષણ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનવાના ભાગરૂપે વર્ષ 2023માં L&T અને BAE સિસ્ટમ્સ વચ્ચે વ્યૂહાત્મક કરાર સંપન્ન થયો હતો. આ કરાર અંતર્ગત સુરતના હજીરા સ્થિત અતિઆધુનિક આર્મર્ડ સિસ્ટમ્સ કોમ્પ્લેક્સ ખાતે વૈશ્વિક ટેકનોલોજીનું સફળ હસ્તાંતરણ કરવામાં આવ્યું છે અને 28 October થી તેનું નિર્માણ શરૂ કરાયું છે. વિદેશી નિર્ભરતા ઘટાડીને સ્થાનિક સ્તરે જ આટલા જટિલ મિલિટરી વાહનો તૈયાર થવાથી ભારતીય લશ્કરના લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટમાં ગતિ આવશે.
સરહદી ચોકીઓનું રક્ષણ અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન
પ્રારંભિક તબક્કે સુરતના પ્લાન્ટમાં 18 જેટલા ‘BvS10 સિંધુ’ વાહનોનું ઉત્પાદન કરવામાં આવી રહ્યું છે. સેના દ્વારા તેના તમામ ફિલ્ડ ટ્રાયલ્સ અને કસોટીઓ પૂર્ણ થયા બાદ ભવિષ્યની જરૂરિયાત મુજબ ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવામાં આવશે. સ્થાનિક સ્તરે નિર્માણ થવાથી સુરત અને આસપાસના સંરક્ષણ સંલગ્ન એમએસએમઇ (MSME) એકમોને નવી તકો સાંપડશે અને સ્થાનિક રોજગારીનું સર્જન થશે. આ પ્રોજેક્ટથી સમયસર સ્પેરપાર્ટ્સ અને મેન્ટેનન્સની સુવિધા પણ સેનાને દેશમાં જ ઉપલબ્ધ બનશે.
ઉત્તર અને પશ્ચિમી સરહદો પર ભૌગોલિક પડકારો વચ્ચે ભારતીય સેના માટે ગતિશીલતા એ વિજયનું સૌથી મોટું પરિબળ છે. સુરતમાં શરૂ થયેલું ‘BvS10 સિંધુ’નું ઉત્પાદન ભારતના સંરક્ષણ ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ માટે એક મોટો સીમાચિહ્ન રૂપ નિર્ણય છે. વિષમ પરિસ્થિતિઓમાં પણ સૈનિકોને ત્વરિત સરહદે પહોંચાડવાની આ ક્ષમતા ભારતની સંરક્ષણ વ્યવસ્થાને વધુ અભેદ્ય બનાવશે અને વૈશ્વિક સ્તરે ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ની વિશ્વસનીયતાને મજબૂત કરશે.
