અમદાવાદની હોસ્ટેલમાં રહેતી 9માંથી 6 યુવતીઓ ડ્રગ્સના રવાડે ચડી: પિતાની સતર્કતાથી નશાના રેકેટનો પર્દાફાશ
ઉજ્જવળ ભવિષ્યના સપના લઈને અભ્યાસ અર્થે અમદાવાદ આવતી યુવા પેઢી કેવી રીતે અંધકારની ગર્તામાં ધકેલાઈ રહી છે, તેનો એક અત્યંત ચોંકાવનારો કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. અમદાવાદની એક હોસ્ટેલમાં સાથે રહેતી 9 યુવતીઓમાંથી 6 યુવતીઓ ડ્રગ્સના નશાની ચુંગાલમાં ફસાઈ હોવાની ઘટનાએ વાલીઓની ઊંઘ ઉડાડી દીધી છે. એક જાગૃત પિતાની સતર્કતાના કારણે આ સમગ્ર મામલો બહાર આવ્યો હતો, જેણે રાજ્યમાં યુવાનોને નશાના રવાડે ચડાવવાના આયોજનબદ્ધ નેટવર્ક સામે લાલબત્તી ધરી છે.
વેકેશનમાં વતન ગયેલી યુવતીના વર્તનથી ખૂલ્યું રહસ્ય
અભ્યાસ માટે અમદાવાદની હોસ્ટેલમાં રહેતી 9 યુવતીઓ સારી બહેનપણીઓ બની હતી, પરંતુ સમય જતાં તેમાંથી 6 યુવતીઓનું એક અલગ જૂથ બન્યું અને તેઓ ડ્રગ્સના નશાના રવાડે ચડી ગઈ. વેકેશન દરમિયાન જ્યારે આમાંથી એક યુવતી પોતાના વતન ઘરે ગઈ, ત્યારે તેના બદલાયેલા વર્તન પર પિતાને શંકા ગઈ હતી. ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરતાં આખા ગ્રુપમાં ફેલાયેલી ડ્રગ્સની લતનો પર્દાફાશ થયો હતો, જેના પગલે અન્ય યુવતીઓના પરિવારોને પણ જાણ કરવામાં આવી હતી.
ડી-એડિક્શન સેન્ટરમાં સારવાર અને આયોજનબદ્ધ રેકેટનો ઘટસ્ફોટ
પરિવારજનોને જાણ થતાં બે યુવતીઓને સારવાર માટે ડી-એડિક્શન સેન્ટરમાં દાખલ કરવી પડી હતી. સારવાર બાદ બંનેને રજા અપાઈ, પરંતુ થોડા જ દિવસોમાં એક યુવતી ફરીથી નશાની લતમાં (‘રિ-એડિક્ટ’) સપડાઈ ગઈ. ડી-એડિક્શન સેન્ટરોમાં દર્દીઓની પૂછપરછ દરમિયાન ચોંકાવનારી વિગત બહાર આવી છે કે, એમ.ડી. (MD) કે ગાંજાનો નશો ફેલાવવા માટે એક આયોજનબદ્ધ રેકેટ કામ કરે છે. જેમાં પહેલા કોઈ એક યુવક કે યુવતીને લત લગાડવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેના માધ્યમથી આખા ગ્રુપને નશાના રવાડે ચડાવવાનું કારસ્તાન ચાલે છે.
સ્મોકિંગથી શરૂ થતી લત અને ‘મિની પંજાબ’ બનવાની ચિંતા
નિષ્ણાતોના મતે અમદાવાદ સહિત સમગ્ર ગુજરાતમાં 18 થી 35 વર્ષની વયજૂથના યુવાનોમાં સ્મોકિંગનું પ્રમાણ વધુ છે. સ્મોકિંગની આદતમાંથી ડ્રગ્સ કે ગાંજાના વ્યસની બનનારાઓમાં 90% છોકરાઓ અને 10% છોકરીઓ સામેલ છે. રાજ્યમાં ઈન્જેક્શન કરતાં સ્મોકિંગ દ્વારા ડ્રગ્સ લેવાનું ચલણ વધારે છે અને લગ્નની બેચલર પાર્ટીઓમાં પણ પાર્ટી ડ્રગ્સના કિસ્સા સામે આવતા પરિવારો આઘાતમાં મુકાયા છે. હાલ રાજ્યમાં ખાનગી અને સરકારી મળીને 50 થી વધુ ડી-એડિક્શન સેન્ટરો કાર્યરત છે, જ્યાં દર્દીઓની સંખ્યા સતત વધી રહી છે.
વ્યસનમુક્તિના આંકડા અને પરિવારોની મજબૂરી
સંતાનોને નશાની ચુંગાલમાંથી બચાવવા માટે અમુક પરિવારોએ તો પોતાના શહેર કે રાજ્ય સુદ્ધાં બદલવા પડ્યા છે. ગુજરાતમાં દર વર્ષે અંદાજે સવા લાખ લોકો દારૂ અને નશીલા પદાર્થોની લત છોડવા સારવાર લે છે. છેલ્લા 6 વર્ષમાં વ્યસનમુક્તિની સારવાર લેનારાઓમાં 95% નો ઉછાળો આવ્યો છે, જ્યારે અમદાવાદમાં 2020 થી આવા ક્લિનિક્સમાં આવતા દર્દીઓની સંખ્યા 25% થી 40% સુધી વધી છે. રાજ્યસભામાં રજૂ થયેલા આંકડા મુજબ, ગુજરાતમાં અંદાજે 7.9 લાખ લોકો અફીણયુક્ત પદાર્થો, 6.9 લાખ લોકો દર્દશામક દવાઓ અને 4.8 લાખ લોકો ગાંજાના વ્યસની છે. નેશનલ મેન્ટલ હેલ્થ સર્વે મુજબ અસરગ્રસ્તોમાંથી 10% થી પણ ઓછા લોકો સક્રિયપણે પુનર્વસન પ્રક્રિયામાં જોડાય છે. કોરોના પહેલાં રાજ્યમાં 80% દારૂના અને 20% નશીલા પદાર્થોના વ્યસની હતા, જે પ્રમાણ હવે બદલાઈને 60% અને 40% થયું છે.
પાનના ગલ્લાઓની શંકાસ્પદ ભૂમિકા અને સરકારી સારવાર વ્યવસ્થા
વ્યસનમુક્તિની સારવાર સાથે સંકળાયેલા સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, શહેરી વિસ્તારોમાં જ્યાં સિગારેટ વેચાય છે તેવા અમુક પાનના ગલ્લાવાળા નિયમિત સિગારેટ ખરીદવા આવતા યુવાનોને ડ્રગ્સના નશા તરફ વાળવા માટે ‘ગાઈડ’ની ભૂમિકા ભજવતા હોવાનો ઘટસ્ફોટ થયો છે, જેની સામે તપાસ થવી જરૂરી છે. બીજી તરફ, સારવાર માટે રાજ્યમાં બે ડઝન જેટલા ખાનગી કેન્દ્રો ઉપરાંત 34 સરકારી જિલ્લા હોસ્પિટલોમાં 510 બેડ ફાળવવામાં આવ્યા છે, જ્યાં 15 દિવસથી 3 મહિનાની મનોવૈજ્ઞાનિક સારવાર આપવામાં આવે છે.
| ગુજરાતમાં નશાખોરી અને વ્યસનમુક્તિની સ્થિતિ | મુખ્ય આંકડા / વિગતો |
| અમદાવાદ હોસ્ટેલનો કિસ્સો | 9માંથી 6 યુવતીઓ ડ્રગ્સના રવાડે ચડી |
| સ્મોકિંગથી ડ્રગ્સ તરફ વળતા યુવાનો (18-35 વર્ષ) | 90% છોકરાઓ અને 10% છોકરીઓ |
| છેલ્લા 6 વર્ષમાં વ્યસનમુક્તિ સારવારમાં વધારો | 95% (અમદાવાદમાં 2020 થી 25% થી 40% નો વધારો) |
| રાજ્યસભાના આંકડા મુજબ વ્યસનીઓ | અફીણયુક્ત પદાર્થો: 7.9 લાખ | દર્દશામક દવાઓ: 6.9 લાખ | ગાંજો: 4.8 લાખ |
| કોરોના પહેલાં vs પછી વ્યસનનું પ્રમાણ | દારૂ: 80% થી ઘટી 60% | નશીલા પદાર્થો: 20% થી વધી 40% |
| સરકારી હોસ્પિટલોમાં સારવાર સુવિધા | 34 જિલ્લા હોસ્પિટલોમાં 510 બેડ (15 દિવસથી 3 મહિનાની સારવાર) |
જિજ્ઞાસા, મિત્રોનું દબાણ કે તણાવ દૂર કરવાના બહાને શરૂ થતો નશો જ્યારે આદત બની જાય છે, ત્યારે તેના પર કાબૂ મેળવવો અત્યંત કઠિન બની જાય છે. અમદાવાદની હોસ્ટેલનો આ કિસ્સો દરેક માતા-પિતા માટે ચેતવણી સમાન છે; કારણ કે તબીબી સારવારની સાથે-સાથે પરિવારની સતર્કતા, સતત સંવાદ, લાગણી અને હૂંફ જ યુવા પેઢીને નશાના આ અંધકારમય દલદલમાંથી બહાર કાઢી શકે છે.
