મોદી કેબિનેટના ત્રણ ઐતિહાસિક નિર્ણયો: રવી પાકોની MSP માં વધારો, ₹2.79 લાખ કરોડના પેકેજ સાથે PM-DHARA અને દિલ્હી ITMS પ્રોજેક્ટને મંજૂરી
દેશના અર્થતંત્ર, કૃષિ ક્ષેત્ર અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નવી ઊંચાઈએ લઈ જવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક સાથે ત્રણ મોટા અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો પર મહોર લગાવી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેન્દ્રીય કેબિનેટ અને આર્થિક બાબતોની કેબિનેટ સમિતિ (CCEA) ની બેઠકમાં કુલ ₹2,79,157 કરોડના મૂલ્યના પ્રસ્તાવોને લીલી ઝંડી આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણયોમાં ખેડૂતોની આવક વધારવા માટે 2027-28 ની રવી માર્કેટિંગ સિઝનના 6 મુખ્ય પાકોના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) માં વધારો કરવા ઉપરાંત ગ્રીન એનર્જી ગ્રીડ અને દિલ્હીના ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન જેવા અતિ મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે.
રવી પાકોની સુધારેલી MSP અને પ્રતિ ક્વિન્ટલ વધારો
કેન્દ્ર સરકારે ખેડૂતોને ઉત્પાદન ખર્ચ સામે પોષણક્ષમ ભાવ મળી રહે તે માટે આગામી 2027-28 માર્કેટિંગ સિઝન માટે 6 મહત્વના રવી પાકોની નવી MSP જાહેર કરી છે. જેમાં સૌથી વધુ વધારો કુસુમ (Safflower) માં પ્રતિ ક્વિન્ટલ ₹675 નો કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ઘઉંની MSP માં ₹25 નો વધારો થયો છે. પાકવાર સુધારેલા દરો નીચે મુજબ છે:
| પાક (Crops) | નવી MSP પ્રતિ ક્વિન્ટલ (2027-28) | MSP માં થયેલો વધારો | અંદાજિત માર્જિન (ખર્ચ પર નફો) |
| ઘઉં (Wheat) | ₹2,610 | ₹25 | 106% |
| જવ (Barley) | ₹2,286 | ₹136 | 58% |
| ચણા (Gram) | ₹5,958 | ₹83 | 59% |
| મસૂર (Lentil) | ₹7,390 | ₹390 | 92% |
| રાઈ/સરસવ (Rapeseed-Mustard) | ₹6,613 | ₹413 | 96% |
| કુસુમ (Safflower) | ₹7,215 | ₹675 | 50% |
પાક વૈવિધ્યકરણ અને ખર્ચ પર માર્જિન અંગે સરકારનો અભિગમ
કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કેબિનેટ નિર્ણયોની વિસ્તૃત માહિતી આપતા સ્પષ્ટ કર્યું કે ઉત્પાદનના અખિલ ભારતીય સરેરાશ ખર્ચ સામે ઘઉં પર સૌથી વધુ 106% માર્જિન નક્કી કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે સરસવ પર 96% અને મસૂર પર 92% માર્જિન મળશે. કઠોળ અને તેલીબિયાં પાકોના ટેકાના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ખેડૂતોને પાક વૈવિધ્યકરણ (Crop Diversification) તરફ વાળવાનો અને દેશમાં તેલીબિયાં ઉત્પાદન વધારવાનો છે.
PM-DHARA અને દિલ્હી ITMS પ્રોજેક્ટને મંજૂરી
કેબિનેટ બેઠકમાં માત્ર કૃષિ ક્ષેત્ર જ નહીં, પરંતુ ઉર્જા અને શહેરી વ્યવસ્થાપન માટે પણ બે મોટા નિર્ણયો લેવાયા છે:
PM-DHARA (પીએમ-ધારા): પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા (Renewable Energy) પહોંચાડવા માટે સ્માર્ટ ગ્રીડ અને ટ્રાન્સમિશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત કરવાના આ દીર્ઘકાલીન કાર્યક્રમ માટે મંજૂરી અપાઈ છે. ભારત વિશ્વમાં રિન્યુએબલ એનર્જીના ક્ષેત્રે અગ્રણી સ્થાને પહોંચી રહ્યું છે ત્યારે આ ગ્રીડ નેટવર્ક ક્લીન એનર્જીના પ્રસારને ઝડપી બનાવશે.
દિલ્હી ITMS પ્રોજેક્ટ: રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર દિલ્હી માટે ‘ઇન્ટેલિજન્ટ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ’ (ITMS) ને મંજૂરી અપાઈ છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને આધુનિક ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી ટ્રાફિક મોનિટરિંગ, રોડ સેફ્ટી અને જામની સમસ્યાનું સુચારુ સંચાલન કરવામાં આવશે.
કેબિનેટ નિર્ણયોનું આર્થિક ફાળવણી માળખું
આ ત્રણ નિર્ણયો પાછળ સરકાર દ્વારા મંજૂર કરાયેલી રકમ અને નાણાકીય આંકડાઓની વિગત નીચે મુજબ છે:
| મંજૂર કરાયેલ યોજના / પ્રોજેક્ટ | ફાળવવામાં આવેલ બજેટ (રકમ) | મુખ્ય ઉદ્દેશ |
| PM-DHARA (ગ્રીન ગ્રીડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર) | ₹1,86,405 કરોડ | પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાનું સ્માર્ટ ગ્રીડ નેટવર્ક |
| રવી પાકોની MSP નીતિ (2027-28) | ₹90,962 કરોડ | ખેડૂતોને પોષણક્ષમ ઉત્પાદન ભાવ ચૂકવણી |
| દિલ્હી ITMS પ્રોજેક્ટ | ₹1,790 કરોડ | રાજધાનીમાં હાઇટેક ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ |
| કુલ કેબિનેટ પેકેજ | ₹2,79,157 કરોડ | સર્વાંગી વિકાસ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર |
કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા લેવાયેલા આ નિર્ણયો ગ્રામીણ અર્થતંત્ર અને શહેરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બંનેના સંતુલિત વિકાસની દિશા દર્શાવે છે. રવી પાકોની વાવણી શરૂ થાય તે પહેલાં જ ₹90,962 કરોડના અંદાજિત ખર્ચ સાથે MSP જાહેર થવાથી દેશના કરોડો ખેડૂતોને આર્થિક સુરક્ષા અને બજાર સ્થિરતા મળશે. તે જ સમયે ₹1.86 લાખ કરોડનું રિન્યુએબલ એનર્જી ગ્રીડ રોકાણ દેશને હરિત ઉર્જા ક્ષેત્રે વૈશ્વિક લીડર બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ કડી સાબિત થશે.
