પેરાગ્વેમાં યુનો બેંક અચાનક કંગાળ થતાં 30 લાખ ગ્રાહકોની થાપણો ફસાઈ, સેન્ટ્રલ બેંક ચીફનું રાજીનામું

દક્ષિણ અમેરિકાના દેશ પેરાગ્વેમાંથી અત્યંત આંચકાજનક અને ગંભીર આર્થિક સંકટના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. દેશની અગ્રણી નાણાકીય સંસ્થા ગણાતી ‘યુનો બેંક’ (Uno Bank) અચાનક નાદાર જાહેર થતાં સમગ્ર દેશનું અર્થતંત્ર હચમચી ગયું છે. મધ્યરાત્રિએ ઘટેલા આ નાટકીય ઘટનાક્રમ બાદ લાખો પરિવારોની જીવનભરની કમાણી જોખમમાં મુકાઈ ગઈ છે. આ આર્થિક હોનારતના કારણે દેશભરમાં ભારે અરાજકતાનો માહોલ સર્જાયો છે, જેના પરિણામે નાગરિકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે અને રાજકીય ક્ષેત્રે પણ ભૂકંપ આવી ગયો છે.

યુનો બેંક સંકટની મહત્વની વિગતો

આ પણ વાંચો: ગુજરાત સરકારે વર્ષ 2027 માટે જાહેર રજાઓનું સત્તાવાર કેલેન્ડર કર્યું પ્રસિદ્ધ

દેશની 40 ટકા વસ્તીની બચત પર જોખમ

પેરાગ્વેની કુલ 70 લાખની વસ્તીમાંથી આશરે 30 લાખ ગ્રાહકો માત્ર આ એક જ બેંક સાથે જોડાયેલા હતા. યુનો બેંક પાસે સામાન્ય નાગરિકો અને રોકાણકારોનું અંદાજે 850 મિલિયન અમેરિકી ડોલર જેટલું જંગી પબ્લિક ફંડ સંચાલિત હતું. બેંકના અચાનક પતનથી દેશના આશરે 40 ટકા નાગરિકોના નાણાં અનિશ્ચિતતામાં મુકાઈ ગયા છે. આ વ્યાપક આર્થિક ફટકાના કારણે લોકોમાં ભારે ગભરાટ અને રોષ ફેલાયો છે. જોકે, સરકારે દાવો કર્યો છે કે તે એક વિશેષ ઠરાવ પસાર કરીને ખાતેદારોની રકમ પાછી અપાવવા માટે પ્રયાસ કરી રહી છે.

વ્યાપક વિરોધ પ્રદર્શન અને રાજકીય અસ્થિરતા

બેંક બંધ થવાની જાણ થતાં જ હજારો ગ્રાહકો આક્રોશ સાથે રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. પ્રદર્શનકારીઓએ દેશના મુખ્ય રાજમાર્ગો બ્લોક કરી નાકાબંધી કરી દીધી છે. જનતાના ભારે દબાણ અને પ્રદર્શનો વચ્ચે પેરાગ્વેની સેન્ટ્રલ બેંકના વડાએ પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. બીજી તરફ, વિપક્ષી પક્ષોએ સમગ્ર મામલે વર્તમાન સરકાર અને રાષ્ટ્રપતિ પર નિશાન સાધ્યું છે અને તેમની સામે મહાભિયોગ (Impeachment) લાવવા માટેની કવાયત તેજ કરી દીધી છે.

બેંકના પતન પાછળના 3 મુખ્ય કારણો

સ્થાનિક મીડિયા ‘એબીસી કલર’ તથા તપાસ એજન્સીઓના અહેવાલો મુજબ, યુનો બેંકના પતન પાછળ આંતરિક ભ્રષ્ટાચાર અને ઘોર બેદરકારી મુખ્ય પરિબળો રહ્યા છે:

સોલ્વન્સી રેશિયોમાં મોટો ઘટાડો: સેન્ટ્રલ બેંકના નિયમ મુજબ કોઈપણ બેંક માટે લઘુત્તમ 12% સોલ્વન્સી રેશિયો જાળવવો ફરજિયાત હોય છે, જ્યારે યુનો બેંકનો આ રેશિયો ઘટીને માત્ર 5.56% થઈ ગયો હતો.

બિનહિસાબી અને ગેરકાયદે ધિરાણ (Bad Loans): બેંકના ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને સંચાલકોએ નિયમોની ઐસીતૈસી કરીને પોતાના વગદાર અને માનીતા લોકોને મસમોટી લોન આપી દીધી હતી, જે સમયસર પરત ન આવતાં બેંકનું એનપીએ (NPA) વધી ગયું હતું.

લિક્વિડિટીની ગંભીર તંગી: ખરાબ નાણાકીય નીતિઓના કારણે બેંક પાસે રોજબરોજના વ્યવહારો માટે રોકડ રકમ (Liquidity) ની ભારે અછત સર્જાઈ હતી, જેના કારણે બેંક ચૂકવણી કરવામાં અસમર્થ બની ગઈ.

પેરાગ્વેમાં સર્જાયેલું આ બેંકિંગ સંકટ માત્ર એક નાણાકીય સંસ્થાના પતન પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ દેશની આર્થિક વ્યવસ્થા અને સામાન્ય જનજીવન માટે મોટો ફટકો છે. નબળું નિયમન અને ભ્રષ્ટાચાર કેવી રીતે લાખો સામાન્ય પરિવારોની મહેનતની કમાણી ડૂબાડી શકે છે તેનું આ ઉદાહરણ છે. હવે સરકાર અસરગ્રસ્ત નાગરિકોના નાણાં સુરક્ષિત રીતે પરત અપાવવામાં કેટલી સફળ રહે છે અને દેશને આ આર્થિક તોફાનમાંથી કેવી રીતે બહાર લાવે છે તેના પર સૌની નજર ટકેલી છે.