મેક્સિકોમાં રહસ્યમય રીતે ગાયબ થઇ ગયેલા 43 વિદ્યાર્થીઓનું શું થયું ?? એક દાયકા પછી પણ ન ઉકેલાયેલો કોયડો

દસ વર્ષ પહેલાં, મેક્સિકોના આયોત્ઝિનાપામાં ગ્રામીણ શિક્ષકોની કૉલેજમાંથી 43 વિદ્યાર્થીઓ રહસ્યમય સંજોગોમાં ગાયબ થઈ ગયા હતા. તેમના પરિવારો હજુ પણ ન્યાયની માંગણી કરી રહ્યા છે. વિદ્યાર્થીઓની ખબર નથી પણ અમુક સવાલ હજુ સુધી જીવંત રહ્યા છે કે – આ વિદ્યાર્થીઓનું શું થયું?

વિદ્યાર્થીઓ આયોત્ઝીનાપાની ગ્રામીણ સામાન્ય શાળામાં ભણતા હતા. આ શાળા તેની કટ્ટરપંથી સક્રિયતા માટે જાણીતી છે. 26 સપ્ટેમ્બર, 2014ના રોજ અજબ દુર્ઘટના બની. અહેવાલો સૂચવે છે કે સ્કુલના સત્તા વાળાઓએ વિરોધ માટે સુલ બસોનો ઉપયોગ કર્યો. સ્કુલ બસોનો ઉપયોગ કરે એની સામે બહુ વાંધો પણ નથી પણ એ સ્કુલ બસમાં નાના વિદ્યાર્થીઓને બેસાડીને સરકાર સામે હિંસક વિરોધ પ્રદર્શન કરો તો વિદ્યાર્થીઓની જાનને તો જોખમ રહે ને. એ દિવસની જોખમી પરિસ્થિતિ તરત જ કરપીણ દુર્ઘટનામાં ફેરવાઈ ગઈ જ્યારે સુરક્ષા દળોએ વિદ્યાર્થીઓ પર હુમલો કર્યો. એ હુમલા પછી તે બાળકોના કોઈ સગડ નથી!.

તે રાત્રે ખરેખર શું બન્યું હતું?

તે સમયે, પ્રમુખ એનરિક પેના નીટો (2012-2018) હેઠળના સત્તાવાળાઓએ દાવો કર્યો હતો કે પોલીસ ફોર્સે વિદ્યાર્થીઓને હરીફ ડ્રગ ગેંગના સભ્યો સમજવાની ભૂલ કરી હતી. તેઓનું સ્થાનિક કાર્ટેલ ગુરેરોસ યુનિડોસ દ્વારા તેમનું અપહરણ કરવામાં આવ્યું હતું. સત્તાવાર સંસ્કરણ સૂચવે છે કે કાર્ટેલે વિદ્યાર્થીઓની હત્યા કરી, અને બધાના બોડીને આગમાં બાળી નાખ્યા અને રાખને નદીમાં ફેંકી દીધી. જો કે, ઈન્ટર-અમેરિકન કમિશન ઓન હ્યુમન રાઈટ્સ અને સરકારી સત્ય આયોગ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી સ્વતંત્ર તપાસ આ વાતને પુષ્ટિ આપતી નથી. આ તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે કથિત આગ ક્યારેય ભભૂકી જ નથી તો વિદ્યાર્થીઓ જીવતા હોવા જોઈએ.

વધુમાં, તે રાત્રે કાર્ટેલ, સ્થાનિક પોલીસ, રાજ્ય અને ફેડરલ અધિકારીઓ અને સૈન્યને સંડોવતું એક મોટું ઓપરેશન બહાર આવ્યું હતું. ઇગુઆલામાં તૈનાત સૈન્ય ઘટનાઓથી વાકેફ હતું પરંતુ નિષ્ક્રિય રહ્યું. વાસ્તવમાં, સૈન્ય કથિત રૂપે કાર્ટેલની ડ્રગ-તસ્કરીની કામગીરીમાં સામેલ હતું. સ્કુલ બસ દ્વારા હેરોઇનને ગ્યુરેરોના પર્વતોથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં લઈ જવાનો પ્લાન હતો. એવું લાગે છે કે સરકારના ભોપાળા બહાર ન આવી જતા સરકારે આખી વાત દબાવી દીધી

એક દાયકો!

અસંખ્ય તપાસ, ધરપકડો અને જનઆક્રોશ છતાં ન્યાય મળ્યો નથી. ગિલ્ડર્ડો લોપેઝ અસ્ટુડિલો, જેને “એલ ગિલ” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, જે ગ્યુરેરોસ યુનિડોસના કથિત નેતા છે, તેની 2015 માં કેસના સંબંધમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ પ્રક્રિયાગત ભૂલોને કારણે તેને 2019 માં છોડવામાં આવ્યો હતો. 2023 માં તેની ફરી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ પીડિતોના પરિવારો હજુ પણ સજાના અભાવે નિરાશ છે. ભૂતપૂર્વ એટર્ની જનરલ મુરિલો કરમ સહિત 100 થી વધુ વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે, પરંતુ પુરાવા સાથે ચેડાંએ તપાસની કાયદેસરતાને નબળી પાડી નાખી છે.

સેનાની સંડોવણી એક વિવાદાસ્પદ મુદ્દો છે. જ્યારે પ્રમુખ એન્ડ્રેસ મેન્યુઅલ લોપેઝ ઓબ્રાડોરે શરૂઆતમાં સત્યને ઉજાગર કરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી, ત્યારે આ કેસને છુપાવવામાં સૈન્યની ભૂમિકા તરફ ધ્યાન દોરતા પુરાવા તેમને મળ્યા હતા. તે વહીવટનો અભિગમ બદલાવવાના પણ હતા. સૈન્યએ ગુમ થયાની રાતથી મુખ્ય અમુક રેકોર્ડ્સ બહાર પાડવાની ના પાડી દીધી માટે તેમની સંડોવણીની શંકાઓને વધુ ઘેરી બની છે.

સત્ય માટે પરિવારોનો સંઘર્ષ

43 વિદ્યાર્થીઓના પરિવારો માટે, પાછલો દાયકા વેદના અને પ્રતિકારનો રહ્યો છે. તેઓ સરકાર પર સત્ય જાહેર કરવા માટે રાજકીય ઇચ્છાશક્તિનો અભાવ હોવાનો આક્ષેપ કરે છે. એક મુખ્ય વ્યક્તિ, ટોમસ ઝેરોન, જેમણે પેના નીટો હેઠળ પ્રારંભિક તપાસનું નેતૃત્વ કર્યું હતું, તે હવે ઇઝરાયેલમાં દેશનિકાલમાં છે, તેના પર ત્રાસ અને પુરાવા સાથે ચેડા કરવાનો આરોપ છે. મેક્સિકોએ તેના પ્રત્યાર્પણની માંગ કરી છે, પરંતુ ઇઝરાયલે તેનું પાલન કર્યું નથી, આ દુ:ખદ કેસનો બીજો પ્રકરણ વણઉકેલ્યો છે.

પરિવારોએ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસેથી વધુ સહકારની પણ માંગ કરી છે, જ્યાં ગુરેરોસ યુનિડોસના સભ્યો પર ડ્રગ હેરફેર માટે કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. તેમનું માનવું છે કે યુ.એસ. ઇન્ટેલિજન્સ સૈન્ય સાથે કાર્ટેલના સંબંધોને કારણે તે રાતની ઘટનાઓ વિશે મહત્વપૂર્ણ માહિતી ધરાવે છે.

43 વિદ્યાર્થીઓનું ગુમ થવું એ મેક્સિકોના ઈતિહાસમાં સૌથી કુખ્યાત વણઉકેલાયેલા ગુનાઓમાંનો એક છે. તે કાર્ટેલ હિંસા, ભ્રષ્ટાચાર અને અદ્રશ્ય થવાની સતત સમસ્યાના દેશના વ્યાપક મુદ્દાઓનું પ્રતીક છે. હકીકતમાં, મેક્સિકોમાં 115,000 થી વધુ લોકો ગુમ થયા છે, જેમાંથી ઘણા ડ્રગ-સંબંધિત હિંસા અને સરકારની સંડોવણીનો ભોગ બન્યા છે. મેક્સિકો બહુ જોખમી દેશ છે.