યુદ્ધની અસર: કતારે LNG ઉત્પાદન બંધ કરી દેતા પાકિસ્તાન- બાંગ્લાદેશની હાલત કફોડી, લગાતાર હુમલાઓ બાદ કતારના ગેસ સંકુલો અસરગ્રસ્ત

પશ્ચિમ એશિયામાં તેજ બનેલા યુદ્ધના પડઘા હવે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં પણ જોવા મળી રહ્યા છે. હુમલાઓના કારણે કતારના ગેસ સંકુલો અસરગ્રસ્ત થતાં કતારે લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG)નું ઉત્પાદન તાત્કાલિક સ્થગિત કરી દીધું છે. રાજ્ય સંચાલિત કંપની કતાર એનર્જી દ્વારા ‘ફોર્સ મેજર’ જાહેર થતાં એશિયાના અનેક દેશોમાં ગેસ પુરવઠા અંગે ચિંતા ઊભી થઈ છે, જેમાં ખાસ કરીને પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ પર સૌથી વધુ અસર થવાની ભીતિ વ્યક્ત થઈ રહી છે.

કતાર LNG પુરવઠો અટકતા સૌથી મોટો ઝટકો પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશને લાગવાનો અંદાજ છે. બંને દેશો LNG માટે મોટા પ્રમાણમાં કતાર પર નિર્ભર છે અને તેમની પાસે ગેસ સંગ્રહ અથવા વિકલ્પ પૂરતા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ નથી.
‘ફોર્સ મેજર’ એ એવું કાનૂની પ્રાવધાન છે, જેનો ઉપયોગ કંપની ત્યારે કરે છે જ્યારે અનિયંત્રિત પરિસ્થિતિઓને કારણે તે કરાર મુજબ પુરવઠો પૂરો પાડી શકતી નથી. કતાર એનર્જી કેમ્પની દ્વારા આ પગલું લેવાતા એશિયાના ઘણા LNG ખરીદદારો માટે પુરવઠો ખોરવાયો છે.

એનાલિટિક્સ ફર્મ Kplerના આંકડા મુજબ પાકિસ્તાનના LNG આયાતમાં કતાર અને યુએઈનો મળીને 99 ટકા હિસ્સો છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશ માટે આ આંકડો લગભગ 72 ટકા છે. તેથી પુરવઠો બંધ થતાં બંને દેશો ઊર્જા સંકટના કગાર પર પહોંચી શકે છે.
વિશ્લેષકોના કહેવા મુજબ પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ પાસે LNG સંગ્રહ અને ખરીદીની લવચીકતા ખૂબ મર્યાદિત છે. પરિણામે સપ્લાયમાં ખલેલ પડે તો તેઓ મોંઘા ભાવે સ્પોટ માર્કેટમાંથી LNG ખરીદવા કરતાં વીજ ક્ષેત્રમાં માંગ ઘટાડવાની સ્થિતિમાં આવી શકે છે.

બાંગ્લાદેશમાં રોજિંદી અછત શરૂ

બાંગ્લાદેશ પહેલેથી જ ગેસની ગંભીર તંગીનો સામનો કરી રહ્યું છે.દેશમાં દરરોજ 1300 મિલિયન ક્યુબિક ફૂટથી વધુ ગેસની અછત છે. જો LNG સપ્લાય લાંબા સમય સુધી ખોરવાશે તો ઉનાળાની પીક સીઝનમાં વીજ ઉત્પાદન તથા ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ પર ભારે અસર પડી શકે છે.

આ પણ વાંચો :રાજકોટના કોઠારિયા રોડ પર વિનોદભાઈ શેઠ કોમ્યુનિટી હોલ તૈયાર, AC અને નોન AC હોલની સગવડ, જાણો કેટલું ભાડું ચૂકવવું પડશે

પાકિસ્તાનમાં સોલાર ઊર્જાના વધતા ઉપયોગને કારણે દિવસ દરમિયાન વીજ માંગમાં થોડો ઘટાડો થઈ શકે છે, પરંતુ બાંગ્લાદેશ માટે વિકલ્પો ઓછા છે. ત્યાં LNG સપ્લાય લાંબા સમય સુધી બંધ રહે તો કોલસાથી વીજ ઉત્પાદન વધારવું તથા ભારત પાસેથી વીજ આયાત વધારવી પડી શકે છે.

ભારત સહિત એશિયા માટે જોખમ

• કતાર વિશ્વનો બીજા નંબરનો LNG ઉત્પાદક દેશ છે અને તેના 80%થી વધુ LNG એશિયામાં મોકલાય છે.
• કતાર અને યુએઈ મળીને ભારતના લગભગ 53% LNG આયાત પૂરું પાડે છે.
• ભારતમાં કેટલાક ઉદ્યોગો અને સિટી ગેસ કંપનીઓના પુરવઠામાં 40% સુધી ઘટાડો થયો
• ચીન, ભારત, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા – આ ચાર દેશો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા લગભગ 75% તેલ અને 59% LNGના મુખ્ય ગ્રાહકો છે.
• ઊર્જા આયાત પર ભારે નિર્ભરતા હોવાને કારણે જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા પર સપ્લાય ખલેલનું સૌથી વધુ જોખમ