સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને રજિસ્ટ્રેશન ફીમાં ઘટાડો કરવા કવાયત

કેન્દ્ર સરકારના નિર્દેશ પછી રાજ્ય સરકારે હાથ ધરી કવાયત
રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રને વેગ મળશે

ગુજરાત સરકાર રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રને વેગ આપવા માટે ટૂંક સમયમાં સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને રજિસ્ટ્રેશન ફીમાં ઘટાડો કરે તેવી શક્યતા છે. તાજેતરમાં કેન્દ્ર સરકારે બજેટની જાહેરાત સમયે સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને રજિસ્ટ્રેશન ફીમાં ઘટાડો કરવા માટે રાજ્ય સરકારોને અનુરોધ કર્યો હતો અને તેને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સરકારે આ કવાયત હાથ ધરી છે. સુત્રોના જણાવ્યા અનુસાર રાજ્યના મહેસુલ વિભાગ અને નાણા વિભાગે સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અને રજિસ્ટ્રેશન ફીમાં કેટલો ઘટાડો કરી શકાય તેનો અભ્યાસ શરુ કર્યો છે.

થોડા સમય પહેલા જ ગુજરાતમાં જંત્રીના દરમાં વધારો કરવામાં આવ્યો હતો અને તેને પગલે પગલે મકાનોના ભાવમાં ભારે વધારો થયો છે. સુત્રો એવું માની રહ્યા છે કે, સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અને રજિસ્ટ્રેશન ફીમાં ઘટાડો કરવામાં આવે તો જંત્રીના દરમાં થયેલા વધારાની અસરને અમુક અંશે હળવી કરી શકાશે. એપ્રિલ 2023થી ગુજરાતમાં જંત્રીના નવા દર લાગુ થયા છે જે અગાઉ કરતા ડબલ છે. રાજ્ય સરકાર જંત્રીના દર અને જમીનના ભાવોને સુસંગત કરવાની પ્રક્રિયામાં છે.

ટોચના સૂત્રોએ જણાવ્યા પ્રમાણે ગુજરાત સરકાર લોકો પર નાણાકીય બોજ ઘટાડી શકે છે જેના માટે તેણે રજિસ્ટ્રેશન ફી તથા સ્ટેમ્પ ડ્યૂટીના દર ઘટાડવા પડશે. હાલમાં ગુજરાતમાં પ્રોપર્ટીના ટ્રાન્ઝેક્શન પર 4.9 ટકા સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી લાગે છે અને તેના પર વધારાની એક ટકા જેટલી રજિસ્ટ્રેશન ફી વસુલવામાં આવે છે. જોકે, મકાનની ખરીદી મહિલાના નામે કરવામાં આવે તો રજિસ્ટ્રેશન ફી લાગતી નથી.

રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટર ઘણા સમયથી સ્ટેમ્પ ડ્યૂટીમાં 50 ટકાનો ઘટાડો કરવાની માંગ કરી રહ્યું છે. ખાસ કરીને 25 લાખથી લઈને 75 લાખ સુધીના મકાનો માટે સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અડધી કરવી જોઈએ તેવી ડિમાન્ડ છે.

કોવિડ પછી ગુજરાતની આર્થિક નીતિ ઘડવા માટે હસમુખ અઢિયાની અધ્યક્ષતામાં સમિતિ રચાઈ હતી. આ સમિતિએ પણ સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી ઘટાડવા અને રજિસ્ટ્રેશન ફીમાં પણ કાપ મૂકવાની સલાહ આપી હતી કારણ કે તેનાથી રાજ્યમાં ઈકોનોમિક પ્રવૃત્તિને વેગ મળે તેમ છે. 2023-24માં સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અને રજિસ્ટ્રેશન ફીમાંથી ગુજરાત સરકારની આવકમાં 60 ટકાનો વધારો થયો હતો. સરકારે એક વર્ષના ગાળામાં આ બે સાધનો દ્વારા 13,731 કરોડ રૂપિયાની આવક મેળવી હતી. 2023-24ના એક વર્ષમાં 18.26 લાખ પ્રોપર્ટી રજિસ્ટર થઈ હતી એટલે કે અગાઉના વર્ષની તુલનામાં રજિસ્ટ્રેશનમાં 36 ટકાનો વધારો થયો હતો. જંત્રીના દરમાં મોટો વધારો કરવામાં આવ્યો તેના કારણે સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અને રજિસ્ટ્રેશન ફીની આવક વધી હતી તે સ્પષ્ટ જણાઈ આવે છે.

15 એપ્રિલ 2023ના રોજ જંત્રીના નવા દર અમલમાં આવ્યા તે સમયે તેનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ થોડા મહિના સુધી રાહ જોયા પછી સરકારે તેનો અમલ કરી દીધો હતો.