કામ વગર બિલ પકવવા AI ફોટાનો ખેલ: ગાંધીનગર મનપામાં મોટો ભાંડો ફૂટતાં ઇજનેરોની સામૂહિક બદલી
રાજ્યના પાટનગર ગાંધીનગર મહાનગરપાલિકા (GMC) ના વહીવટી તંત્રમાં અત્યંત ચોંકાવનારો અને ટેકનોલોજીના દુરુપયોગનો ગંભીર મામલો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. કોર્પોરેશનની ઇજનેરી શાખામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો સહારો લઈને જમીની સ્તરે એક પણ ઈંટ મૂક્યા વિના જ લાખો રૂપિયાના સરકારી બિલો મંજૂર કરાવી લેવાનું વ્યવસ્થિત કૌભાંડ પકડાયું છે. વોર્ડ નંબર 11 માં વિકાસ કાર્યો માત્ર કાગળ અને સ્ક્રીન પર પૂર્ણ દર્શાવીને AI જનરેટેડ બનાવટી તસવીરો તેમજ નકલી ઓડિટ સર્ટિફિકેટ્સ રજૂ કરાયા હોવાનું ખૂલતાં જ મ્યુનિસિપલ કમિશનરે લાલઆંખ કરી છે. જવાબદાર એન્જિનિયરોની સામૂહિક બદલીના આદેશો આપી સમગ્ર કૌભાંડની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે.
ગાંધીનગર મનપા AI બિલિંગ કૌભાંડની રૂપરેખા
| વિગત / પાસું | તપાસ દરમિયાન સામે આવેલી સત્તાવાર હકીકતો |
| સ્થળ અને વિભાગ | ઇજનેરી શાખા, ગાંધીનગર મહાનગરપાલિકા (GMC) |
| અસરગ્રસ્ત વિસ્તાર | વોર્ડ નંબર 11 (પેવર બ્લોક, શેડ, ફેન્સિંગ અને આંતરિક રસ્તા) |
| કથિત કામની કિંમત | આશરે ₹70 થી 80 લાખનું પેટા કોન્ટ્રાક્ટ વર્ક |
| મુખ્ય કોન્ટ્રાક્ટર | સમીર કન્સ્ટ્રક્શન એજન્સી |
| પેટા કોન્ટ્રાક્ટર શંકાસ્પદ | હર્ષવર્ધન (પૂર્વ આઉટસોર્સિંગ કર્મચારી) |
| ગેરરીતિની પદ્ધતિ | AI ની મદદથી નકલી ફોટા અને થર્ડ પાર્ટી PMC ના બનાવટી પ્રમાણપત્રો |
| તત્કાલ વહીવટી પગલાં | ઇન્ચાર્જ એડિશનલ સિટી એન્જિનિયર સહિત સંડોવાયેલા સ્ટાફની બદલી |
સમીર કન્સ્ટ્રક્શને પૂર્વ કર્મચારીને સોંપ્યો હતો પેટા કોન્ટ્રાક્ટ
વોર્ડ નંબર 11 માં નાગરિક સુવિધાઓ અંતર્ગત શેડ, પેવર બ્લોક ફિટિંગ, ચેઈન લિંક ફેન્સિંગ અને આંતરિક માર્ગોના નિર્માણ માટે સત્તાવાર વર્ક ઓર્ડર જારી કરવામાં આવ્યા હતા. આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટ માટે સમીર કન્સ્ટ્રક્શન એજન્સીને મુખ્ય કોન્ટ્રાક્ટર તરીકે કામ સોંપાયું હતું. જોકે, મુખ્ય એજન્સીએ નિયમોને નેવે મૂકીને અંદાજે ₹70 થી 80 લાખનું આ કામ પેટા કોન્ટ્રાક્ટ તરીકે હર્ષવર્ધન નામના શખ્સને આપી દીધું હતું. તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આ શખ્સ અગાઉ કોર્પોરેશનની જ એન્જિનિયરિંગ શાખામાં આઉટસોર્સિંગ સ્ટાફ તરીકે કામ કરી ચૂક્યો હોવાથી સમગ્ર સિસ્ટમની છટકબારીઓથી વાકેફ હતો. તેણે ફિલ્ડ મોનિટરિંગ કરતા સ્થાનિક ઇજનેરો સાથે ગોઠવણ કરી આ ગેરરીતિ આચરી હતી.
AI થી નકલી તસવીરો અને PMC ના બનાવટી પ્રમાણપત્રો બનાવાયા
સરકારી નિયમો મુજબ કોઈપણ બાંધકામ કે રીપેરીંગનું બિલ પાસ કરાવવા માટે કામ પૂર્વે અને કામ પૂર્ણ થયા બાદના અસલ ફોટોગ્રાફ્સ તેમજ થર્ડ પાર્ટી પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ કન્સલ્ટન્સી (PMC) નું અધિકૃત ગુણવત્તા સર્ટિફિકેટ જોડવું અનિવાર્ય હોય છે. પરંતુ મ્યુનિસિપલ કમિશનર સમક્ષ આવેલી ફાઈલોની પ્રાથમિક ચકાસણીમાં સ્થળ પર કામ થયું જ ન હોવાનું સામે આવ્યું હતું. કૌભાંડીઓએ સ્થળ પર કામ કરાવવાને બદલે અદ્યતન AI ટૂલ્સની મદદથી રસ્તા અને શેડ તૈયાર થઈ ગયા હોવાના નકલી ફોટા જનરેટ કરી લીધા હતા. આટલું જ નહીં, સંબંધિત PMC એજન્સીની તપાસ કરતાં તેમણે કોઈ પ્રમાણપત્ર આપ્યું ન હોવાનો ખુલાસો થતાં કન્સલ્ટન્સીના લેટરપેડ અને સર્ટિફિકેટ પણ AI ની મદદથી બનાવટી તૈયાર કરાયા હોવાની ચોંકાવનારી બાબત સાબિત થઈ હતી.
ઇજનેરોની સામૂહિક બદલી અને કડક ખાતાકીય કાર્યવાહીના સંકેત
કોઈપણ ભૌતિક ચકાસણી વિના માત્ર ડિજિટલ પુરાવાઓને આધારે લાખો રૂપિયાના સરકારી નાણાં ચૂકવી દેવાના આ ખેલમાં ઇન્ચાર્જ એડિશનલ સિટી એન્જિનિયર નંદીશ માંડલિયા સહિત સાઈટ સુપરવિઝન કરતા ઇજનેરોની શંકાસ્પદ ભૂમિકા સામે આવી છે. કમિશનરે તાત્કાલિક ધોરણે તમામ જવાબદાર અધિકારીઓની એકસાથે બદલી કરી દીધી છે. તપાસ સમિતિનો આખરી અહેવાલ આવ્યા બાદ સરકારી નાણાંની ઉચાપત અને ગુનાહિત કાવતરા બદલ સંડોવાયેલા એન્જિનિયરો, કોન્ટ્રાક્ટર અને પૂર્વ કર્મચારી સામે ફોજદારી તેમજ કડક ખાતાકીય પગલાં લેવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
સરકારી કામકાજમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે દાખલ કરાયેલી થર્ડ પાર્ટી ઇન્સ્પેક્શન અને ફોટોગ્રાફિક પુરાવાની વ્યવસ્થાને પણ ભ્રષ્ટ તત્ત્વોએ AI ના માધ્યમથી ભેદી નાખી છે. આ કૌભાંડ તમામ સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ માટે એક ચેતવણીરૂપ કિસ્સો છે કે માત્ર ડિજિટલ દસ્તાવેજો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે જમીની સ્તરનું કડક સ્થળ નિરીક્ષણ કેટલું અનિવાર્ય છે. ગાંધીનગર મનપા પ્રશાસન દ્વારા દાખલારૂપ કાર્યવાહી હાથ ધરીને સમગ્ર બિલિંગ ચકાસણી માળખાને વધુ ચુસ્ત બનાવવામાં આવે તે સમયની માંગ છે.
