મહારાષ્ટ્રમાં ₹2 લાખની લોન માફી સામે ગુજરાતમાં માત્ર 2% વ્યાજ રાહત: ખેડૂતોમાં ભારે રોષ
પડોશી રાજ્ય મહારાષ્ટ્ર સરકારે લાખો ખેડૂતોના હિતમાં મોટો નિર્ણય લઈને પાક ધિરાણ સંપૂર્ણ માફ કરવાની જાહેરાત કરતાં જ ગુજરાતના રાજકારણ અને ખેડૂત આલમમાં જોરદાર ગરમાવો આવી ગયો છે. ઓછા વરસાદ અને સિંચાઈના અભાવે ગુજરાતમાં ધરતીપુત્રો ભારે આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે, ત્યારે રાજ્ય સરકારે દેવામાફીના બદલે માત્ર 2% વ્યાજ સહાય આપી સંતોષ માનતા ખેડૂતોમાં ઉગ્ર અસંતોષ ફેલાયો છે. માત્ર 4 જિલ્લાઓને જ દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવા સામે સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતના અન્ય વિસ્તારોમાં ભારે વિરોધનો સૂર ઊઠ્યો છે. વાસ્તવિક ખર્ચ સામે અતિ નજીવી સરકારી સહાયથી નારાજ ખેડૂત સંગઠનોએ હવે સરકાર સામે આરપારની લડાઈ લડવા 12 November થી રાજ્યવ્યાપી આંદોલનનું રણશિંગું ફૂંકી દીધું છે.
ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર વચ્ચે ખેડૂત રાહતની તુલના
| પરિમાણ / વિગત | મહારાષ્ટ્ર સરકાર | ગુજરાત સરકાર |
| મુખ્ય રાહત જાહેરાત | ₹2,00,000 સુધીનું પાક ધિરાણ સંપૂર્ણ માફ | માત્ર 2% વ્યાજ રાહત સહાય |
| લાભાર્થીઓની સંખ્યા | આશરે 4.15 લાખ ખેડૂતો | મર્યાદિત સહાય માળખું |
| દુષ્કાળ અસરગ્રસ્ત ક્ષેત્ર | વ્યાપક અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો | માત્ર 4 જિલ્લા (દ્વારકા, પોરબંદર, કચ્છ, જામનગર) |
| હેક્ટર દીઠ આર્થિક પેકેજ | સંપૂર્ણ દેવામાફી પેકેજ | માત્ર ₹8,500 પ્રતિ હેક્ટર (મહત્તમ 2 હેક્ટર) |
| ખેતીનો વાસ્તવિક ખર્ચ | – | હેક્ટર દીઠ સરેરાશ ₹15,000 થી વધુ |
| ખેડૂત સંગઠનોનું વલણ | રાહતનો આવકાર | 12 November થી ઉગ્ર આંદોલનની ચીમકી |
મહારાષ્ટ્રના નિર્ણયથી ગુજરાત સરકાર ભેરવાઈ
મહારાષ્ટ્ર સરકારે 4.15 લાખ ખેડૂતોનું ₹2,00,000 સુધીનું પાક ધિરાણ માફ કરતાં ગુજરાત સરકાર સામે પણ પ્રશ્નોનો મારો શરૂ થયો છે. રાજ્યમાં ઓછા વરસાદને કારણે જળાશયોના તળિયા દેખાવા લાગ્યા છે અને રવિ પાકની વાવણી સામે મોટો પ્રશ્નાર્થ ઊભો થયો છે. ખેતીના સાધનો, ડીઝલ અને ખાતરના ભાવ વધવાથી ઉત્પાદન ખર્ચમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. આવા સંજોગોમાં ખેડૂતો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે જો પાડોશી રાજ્ય ખેડૂતોના દેવા માફ કરી શકતું હોય તો સમૃદ્ધ ગણાતા ગુજરાતમાં ખેડૂતોને માત્ર 2% વ્યાજ સહાય આપીને અન્યાય કેમ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
માત્ર 4 જિલ્લામાં દુષ્કાળ: બાકીના અછતગ્રસ્ત વિસ્તારોની અવગણના
સરકારે માત્ર દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, કચ્છ અને જામનગર એમ 4 જિલ્લા પૂરતો જ દુષ્કાળ જાહેર કર્યો છે, જ્યારે જમીની હકીકત મુજબ રાજકોટ, વાવ, થરા, જૂનાગઢ, મહેસાણા અને અરવલ્લી જેવા વિસ્તારોના કેટલાક તાલુકાઓમાં 55% થી 70% જેટલી વરસાદની ભયાનક અછત નોંધાઈ છે. આ સુકાભઠ્ઠ વિસ્તારોને સહાયથી વંચિત રાખવામાં આવતાં બનાસકાંઠા સહિતના તમામ અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓને તાત્કાલિક દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવાની માંગ વધુ તીવ્ર બની છે.
હેક્ટર દીઠ ₹15,000 ના ખર્ચ સામે માત્ર ₹8,500 નું વળતર
ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, વર્તમાન સમયમાં બિયારણ, જંતુનાશક દવાઓ, મજૂરી અને મોંઘા ડીઝલ પાછળ પ્રતિ હેક્ટર સરેરાશ ₹15,000 થી વધુનો ખર્ચ થાય છે. બજારમાં NPK ખાતરની એક થેલીનો ભાવ ₹2,450 ની સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. પાક સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગયો હોય ત્યારે સરકાર દ્વારા માત્ર ₹8,500 નું વળતર જાહેર કરવું એ ખેડૂતોની લાચારીની મજાક સમાન છે. આ નજીવી રકમથી ખેતીનો મૂળ ખર્ચ પણ સરભર થઈ શકે તેમ નથી.
દિવાળી સુધીનું અલ્ટીમેટમ અને 12 નવેમ્બરથી આંદોલન
રાજ્યભરના ખેડૂત આગેવાનોએ સરકારને આ મામલે ફેરવિચારણા કરવા સ્પષ્ટ અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. બનાસકાંઠાના ખેડૂતોએ 30 October સુધીમાં વિસ્તારને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવાની ચેતવણી આપી છે. જો સરકાર દ્વારા દિવાળી પૂર્વે પાક ધિરાણ માફી અને યોગ્ય વળતર અંગે નિર્ણય લેવામાં નહીં આવે, તો આગામી 12 November થી દેવભૂમિ દ્વારકા ખાતેથી સરકાર સામે ઉગ્ર આંદોલન અને ધરણાં પ્રદર્શનો શરૂ કરવામાં આવશે.
કુદરતી અછત અને આસમાને આંબતી મોંઘવારી વચ્ચે ગુજરાતનો ખેડૂત મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. મહારાષ્ટ્રની લોન માફી બાદ સ્થાનિક સ્તરે પણ દેવામુક્તિની માંગણી જોર પકડી રહી છે. સરકારે માત્ર કાગળ પર મર્યાદિત સહાય જાહેર કરવાને બદલે સમગ્ર રાજ્યના વાસ્તવિક અછતગ્રસ્ત વિસ્તારોનું સર્વે કરાવીને ધરતીપુત્રોને યોગ્ય આર્થિક ટેકો આપવો જોઈએ, જેથી 12 November થી શરૂ થનારા આંદોલન પૂર્વે પરિસ્થિતિ થાળે પડી શકે.
