અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે સીધો સૈન્ય સંઘર્ષ તેજ: કોનાર્ક નેવલ બેઝ પર એરસ્ટ્રાઇક બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલવાની સંભાવના ધૂંધળી
પશ્ચિમ એશિયામાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી રાજદ્વારી ખેંચતાણ હવે ખુલ્લા સૈન્ય ઘર્ષણમાં પરિણમી છે. અરબ સાગરથી લઈને હોર્મુઝની ખાડી સુધી યુદ્ધની જ્વાળાઓ પ્રસરતા વૈશ્વિક સમુદ્રી માર્ગો પર મોટો ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. તાજેતરમાં અરબ સાગરમાં અમેરિકી નૌકાદળના જહાજને નિશાન બનાવવાના પ્રયાસ બાદ પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની ગઈ છે. વોશિંગ્ટને તાત્કાલિક જવાબી કાર્યવાહી કરતા ઈરાનના વ્યૂહાત્મક સૈન્ય મથક પર હુમલો કર્યો છે, જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને સામાન્ય કરવાની તમામ આશાઓ પર પૂર્ણવિરામ મુકાઈ ગયું છે.
અરબ સાગરમાં અમેરિકી ડેસ્ટ્રોયર પર નિશાન અને જવાબી એરસ્ટ્રાઇક
સંઘર્ષની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ઈરાન દ્વારા ઉત્તર અરબ સાગરમાં તૈનાત યુએસ નેવીના અદ્યતન ‘આર્લે બર્ક ક્લાસ’ ડેસ્ટ્રોયર યુદ્ધપોત તરફ એન્ટી-શિપ ક્રૂઝ મિસાઈલ તેમજ બેલેસ્ટિક મિસાઈલો છોડવામાં આવી હતી. આ ઉશ્કેરણીજનક પગલાના જવાબમાં અમેરિકાએ પોતાની પ્રચંડ સૈન્ય તાકાતનું પ્રદર્શન કર્યું હતું. યુએસએસ જ્યોર્જ એચ.ડબ્લ્યૂ બુશ એરક્રાફ્ટ કેરિયર પરથી ઉડાન ભરેલા એફ/એ-18 સુપર હોર્નેટ ફાઈટર જેટ્સે ઈરાનની ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ના મહત્વના ઠેકાણાઓ પર સચોટ હવાઈ પ્રહારો કર્યા હતા. આ દરમિયાન ઈરાનના ઇસ્ફહાન અને કુમ પ્રાંતમાંથી પણ બેલેસ્ટિક મિસાઈલો છોડાઈ હોવાના સંકેતો મળ્યા છે.
કોનાર્ક નેવી બેઝ પર થયેલું નુકસાન અને સામરિક અસરો
અમેરિકી વાયુસેનાએ મંગળવારે વહેલી સવારે દક્ષિણ-પૂર્વ ઈરાનના સિસ્તાન અને બલુચિસ્તાન પ્રાંતમાં આવેલા કોનાર્ક નેવલ બેઝને સીધું નિશાન બનાવ્યું હતું. ઓમાનની ખાડીના કાંઠે, ચાબહાર નજીક અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના એક્ઝિટ ગેટ પર આવેલું આ બેઝ ઈરાન માટે સૈન્ય દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ મથક ગણાય છે.
આ હુમલા અને તેનાથી થયેલા નુકસાનની મુખ્ય વિગતો નીચે મુજબ છે:
| લક્ષ્ય અને ક્ષેત્ર (Target & Sector) | વિગત (Details) |
| લક્ષિત સૈન્ય મથક (Targeted Naval Base) | કોનાર્ક નેવી બેઝ, સિસ્તાન-બલુચિસ્તાન પ્રાંત |
| વ્યૂહાત્મક સ્થાન (Strategic Location) | ઓમાનની ખાડી, ચાબહાર નજીક (હોર્મુઝ એક્ઝિટ પૉઇન્ટ) |
| ઉપયોગમાં લેવાયેલ હથિયાર (Weapons Used) | 2 હળવા પ્રોજેક્ટાઈલ |
| સૈન્ય જાનહાનિ (Military Casualties) | 2 ઈરાની સૈનિકો ઘાયલ |
| સાધન સામગ્રીને નુકસાન (Equipment Damaged) | 35 mm તોપને સીધું નુકસાન |
| વૈશ્વિક અસર (Global Impact) | હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર વ્યાપારી જહાજોની અવરજવર અનિશ્ચિત |
ઈરાનની આર્થિક જીવાદોરી ‘ખાર્ગ આઈલેન્ડ’ પર સંકટના વાદળો
સૈન્ય મથકો પરના પ્રહાર બાદ હવે અમેરિકા ઈરાનની આર્થિક કમર તોડવાની દિશામાં ગંભીર વિચારણા કરી રહ્યું છે. યુએઈ સ્થિત સમાચાર સંસ્થા ‘એરેમ ન્યૂઝ’ અનુસાર, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ વોર અને સીઆઈએ (CIA) ના ઉચ્ચ અધિકારીઓ સાથે ઈરાનના ખાર્ગ આઈલેન્ડ પર સંભવિત હુમલા અંગે મંત્રણા કરી છે. ખાર્ગ આઈલેન્ડ ઈરાનનું સૌથી મહત્વનું ઓઈલ ટર્મિનલ છે, જ્યાંથી દેશની કુલ તેલ નિકાસના અંદાજે 90% જથ્થાનું સંચાલન થાય છે. મધ્યાવધિ ચૂંટણીઓ પહેલા ઈરાન પર પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર ઝૂકવા માટે દબાણ લાવવાના હેતુથી અમેરિકા આ ટાપુ પરની ઓઈલ પાઈપલાઈનો, ટેન્કરો અને સુરક્ષા કેન્દ્રો પર ચોક્કસ ટાર્ગેટેડ હુમલા કરવાની યોજના વિચારી રહ્યું છે.
અરબ સાગરમાં અમેરિકી યુદ્ધપોતને ટાર્ગેટ કરવાથી શરૂ થયેલો આ સંઘર્ષ હવે સીધા હવાઈ હુમલા અને આર્થિક સ્ત્રોતોને ધ્વસ્ત કરવાની યોજના સુધી પહોંચી ગયો છે. જો અમેરિકા ખાર્ગ આઈલેન્ડ જેવા મુખ્ય ક્રૂડ ઓઈલ હબ પર કાર્યવાહી કરશે, તો વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જા સંકટ અને તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવવાની પૂરી સંભાવના છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સુરક્ષા જોખમાતા આખો પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્ર હવે એક એવા મોરચે આવીને ઊભો રહ્યો છે, જ્યાંથી સામાન્ય સ્થિતિ તરફ પરત ફરવું અત્યંત જટિલ સાબિત થઈ શકે છે.
