ગુજરાતમાં 14 વર્ષથી ગુટખા પર બેન હોવા છતાં ₹3000 કરોડનું વેચાણ, કેન્સરના કેસમાં ચિંતાજનક વધારો

આજની આધુનિક જીવનશૈલી અને સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે વધતી જાગૃતિ વચ્ચે પણ એક એવી અદ્રશ્ય બીમારી છે જે ધીમે-ધીમે સમાજને ખોખલો કરી રહી છે. કાયદાકીય કાગળો પર ભલે મોટા દાવાઓ થતા હોય, પરંતુ વાસ્તવિકતા તેનાથી તદ્દન વિપરીત અને ડરામણી હોય છે. ગુજરાતમાં ગુટખા અને તમાકુના સેવનને લઈને સામે આવેલા તાજેતરના આંકડા અને સરકારી દાવાઓની પોલ ખોલતી આ ખાસ અહેવાલ પર એક નજર કરીએ.

ગુજરાતમાં 14 વર્ષથી પ્રતિબંધ છતાં બેરોકટોક વેચાણ

ગુજરાત સરકારે ગુટખા અને તમાકુ-નિકોટિનયુક્ત પાનમસાલા પરનો પ્રતિબંધ સળંગ 14માં વર્ષે પણ લંબાવ્યો છે. આ આદેશ અંતર્ગત કોઈપણ પ્રકારના ગુટખા, તમાકુ કે નિકોટિન ધરાવતા પાન મસાલાના ઉત્પાદન, સંગ્રહ અને વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે. જોકે, આ કડક નિયમો માત્ર કાગળ પર જ સીમિત રહ્યા હોય તેમ ખુલ્લેઆમ તેનો વેપાર ચાલી રહ્યો છે અને રાજ્યમાં દર વર્ષે આશરે 3 હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધુની કિંમતના તમાકુ-પાન મસાલાનું વેચાણ થાય છે.

100માંથી 38 પુરુષો અને 7 ટકા મહિલાઓ બન્યા બંધાણી

નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે (NFHS) ના અહેવાલ મુજબ ગુજરાતમાં તમાકુનો વપરાશ અત્યંત ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગયો છે. રાજ્યમાં 15 વર્ષ કે તેથી વધુ વયના આશરે 38.40 ટકા પુરુષો અને 7 ટકા મહિલાઓ કોઈને કોઈ સ્વરૂપે તમાકુનું સેવન કરે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ગુજરાતમાં દર 100માંથી 38 પુખ્તવયના પુરુષો આ ઝેરી પદાર્થોના બંધાણી બની ચૂક્યા છે. આ આંકડામાં સિગારેટ, બીડી, ખૈની, માવો, ચાવવાનું તમાકુ અને ગુટખા સહિતના તમામ સ્મોકલેસ તમાકુના ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે.

આ પણ વાંચો: મેઘરાજાની રૂઠામણથી જગતના તાત પર સંકટ: કૂવાના તળિયા દેખાયા, મગફળી-કપાસનો પાક જોખમમાં, ખેડૂતોની હાલત કફોડી

કેન્સરકારક પદાર્થો અને મોઢાના કેસમાં સતત ઉછાળો

ટાટા મેમોરિયલ હોસ્પિટલ અને અન્ય સંશોધનો અનુસાર, ગુટખા અને પાન મસાલાનું સેવન સીધી રીતે કેન્સરને આમંત્રણ આપે છે, જેના કારણે મોઢાના કેન્સરનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. સરકાર દ્વારા નિયમભંગ કરનારાઓ સામે કડક કાયદેસરની કાર્યવાહીની ચીજો ઉચ્ચારવામાં આવે છે, પરંતુ જમીની હકીકત એ છે કે સિવિલ હોસ્પિટલની કેન્સર વિંગમાં મોઢા અને ગળાના કેન્સરના દર્દીઓની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. વર્ષ 2021માં 4,643 કેસ નોંધાયા હતા, જે ક્રમશઃ વધીને વર્ષ 2025માં 4,803 પર પહોંચી ગયા છે.

દિવસમાં 8 થી 10 વખત સેવન કરનાર વ્યસનીઓની ચિંતાજનક સ્થિતિ

અભ્યાસોમાં એવું પણ સામે આવ્યું છે કે કેટલાક વ્યસનીઓ દિવસ દરમિયાન 8 થી 10 વખત સુધી તમાકુ કે માવાનું સેવન કરે છે. વ્યસનનું આ પ્રમાણ એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે બજારમાં આ પ્રોડક્ટ્સની માંગ અને સપ્લાય બંને અવિરત ચાલુ છે. જો આ અનિયંત્રિત વેચાણ પર સમયસર રોક નહીં લગાવવામાં આવે, તો આવનારી પેઢીઓ માટે આ એક ગંભીર સ્વાસ્થ્ય કટોકટી સાબિત થઈ શકે છે.

રાજ્યમાં કાગળ પરના કાયદાઓ અને વાસ્તવિક બજાર વચ્ચેની ખીણ હવે સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે. માત્ર આદેશો જારી કરવાથી કે પ્રતિબંધ લંબાવવાથી આ સમસ્યાનો ઉકેલ નથી આવવાનો, પરંતુ તેના માટે જમીની સ્તરે કડક અમલીકરણ અને જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવું અનિવાર્ય છે. જો સમયસર યોગ્ય પગલાં નહીં ભરાય, તો કેન્સરના આંકડા હજુ પણ વધુ ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.