ભારત અવકાશમાં માનવ મોકલવાના પોતાના સપનાની સૌથી નજીક પહોંચી ગયું છે. ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા ISROએ દેશના પ્રથમ માનવ અંતરિક્ષ મિશન ‘ગગનયાન’ માટે 12 જુલાઈના રોજ 3 અત્યંત જટિલ અને જીવલેણ મહત્ત્વના ક્વોલિફિકેશન ટેસ્ટ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા છે. આ ટેસ્ટ અંતરિક્ષયાત્રીઓની સુરક્ષા, મોડ્યુલનું સુરક્ષિત વિભાજન અને સુરક્ષિત ઉતરાણ સાથે સીધા જોડાયેલા છે. આ સફળતાએ ભારતને માનવસહિતના સ્પેસ મિશનની તૈયારીમાં એક મોટું પગલું આગળ વધારી દીધું છે.
ગગનયાન માટે 3 ક્રિટિકલ ટેસ્ટ પાસ
ISROએ ગગનયાન મિશનની સફળતા માટે જરૂરી 3 સિસ્ટમ્સનું ગ્રાઉન્ડ ક્વોલિફિકેશન ટેસ્ટ કર્યું. માનવસહિતના મિશનમાં કોઈ ભૂલને સ્થાન નથી હોતું, એટલે આ ટેસ્ટ મિશનની કરોડરજ્જુ સમાન હતા. ત્રણેય ટેસ્ટમાં 100% સફળતા મળતા ISROના વૈજ્ઞાનિકોમાં ખુશીનો માહોલ છે.
ટેસ્ટ-1: CMUS – દરિયામાં કેપ્સ્યુલને સીધું રાખશે
ગનયાનના અંતરિક્ષયાત્રીઓ મિશન પૂરું કરીને સમુદ્રમાં જ ઉતરશે. પરંતુ દરિયાના મોજાં અને ખરાબ હવામાનને કારણે ક્રૂ કેપ્સ્યુલ ઊંધું વળી જવાનું કે ત્રાસું થઈ જવાનું જોખમ રહે છે.
આ માટે ISROએ Crew Module Up-righting System – CMUS બનાવી છે. આ એક કોલ્ડ ગેસ આધારિત ફ્લોટેશન મિકેનિઝમ છે. ટેસ્ટ દરમિયાન હાઈ-પ્રેશર બોટલ્સમાંથી કમ્પ્રેસ્ડ ગેસ છોડીને ફ્લોટેશન બેગ્સને ફુલાવવામાં આવી. પરિણામે કેપ્સ્યુલ પાણીમાં આપોઆપ સીધું થઈ ગયું. આ ટેકનોલોજી અંતરિક્ષયાત્રીઓનો જીવ બચાવવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
ટેસ્ટ-2: CS-CDS – સ્પેસમાં મોડ્યુલનું સુરક્ષિત વિભાજન
મિશન દરમિયાન Crew Module જેમાં અંતરિક્ષયાત્રીઓ બેસશે અને Service Module અસંખ્ય ઇલેક્ટ્રિકલ કેબલ્સ અને ફ્લુઇડ લાઇન્સથી જોડાયેલા રહે છે. પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ફરીથી પ્રવેશ કરતા પહેલા આ બંનેનું એકબીજાથી સાફ અને સુરક્ષિત રીતે અલગ થવું ખૂબ જરૂરી છે.
Crew Module-Service Module Connect & Disconnect System – CS-CDS ના ટેસ્ટમાં સાબિત થયું કે આ સિસ્ટમ મુખ્ય કેપ્સ્યુલને કોઈ નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના બંને મોડ્યુલને પૂરતા સુરક્ષા માર્જિન સાથે અલગ કરી શકે છે.
ટેસ્ટ-3: એપ્સ કવર – પેરાશૂટની સુરક્ષા
એપ્સ કવર એ કેપ્સ્યુલનો એ ભાગ છે જે પેરાશૂટ કમ્પાર્ટમેન્ટનું રક્ષણ કરે છે. ઉતરાણ સમયે ચોક્કસ ઊંચાઈએ આ કવરનું હવામાં ફેંકાઈ જવું જરૂરી છે જેથી પેરાશૂટ સમયસર ખુલે.
આની મજબૂતાઈ ચકાસવા વૈજ્ઞાનિકોએ વાસ્તવિક મિશનના પ્રેશર કરતા 1.75 ગણા વધુ અતિશય લોડ હેઠળ સિમ્યુલેશન કર્યું. ટેસ્ટમાં કવરની ડિઝાઇન સુરક્ષિત મર્યાદામાં રહી, જે તેની મજબૂતાઈ અને વિશ્વસનીયતા સાબિત કરે છે.
આ 3 સફળ ટેસ્ટ બાદ ભારત ગગનયાન મિશનને લઈને વધુ આત્મવિશ્વાસથી આગળ વધી રહ્યું છે. જોકે ISROએ હજુ પ્રથમ માનવરહિત ગગનયાન મિશનની સત્તાવાર તારીખ જાહેર કરી નથી, પરંતુ આ સફળતાઓએ સાબિત કરી દીધું છે કે ભારત હવે અવકાશમાં પોતાનો ધ્વજ લહેરાવવાથી માત્ર થોડા જ પગલાં દૂર છે.
